Monitoring lokaal sportbeleid

Beleid

Beleid maken, ook in de sport- en beweegsector, is een dynamisch proces. Het start veelal met een goede analyse van de huidige situatie en een visie waar het beleid zich in de (nabije) toekomst op zou moeten richten; op de gewenste doelen en effecten en wat daarin realistisch is. Vaak is sprake van een leer- en verbetercyclus, waarin tussentijds het beleid wordt gevolgd en bijgesteld en achteraf resultaten worden geëvalueerd. Idealiter zijn bij het maken, uitvoeren en monitoren van beleid zowel beleidsmakers, uitvoerders als eindgebruikers in de samenleving betrokken.

Het Mulier Instituut ondersteunt in dit proces en verzamelt in bijvoorbeeld voortgangsrapportages relevante gegevens over de input, activiteiten, resultaten en effecten van beleid. Dit stelt de beleidsmaker in staat de voortgang in het (beleids)programma te verantwoorden of om het beleid bij te sturen.

Steeds vaker leggen beleidsmakers (jaarlijks) rekenschap af van de ontwikkeling in het uitgezette beleid, de behaalde resultaten en de gerealiseerde effecten. Met een beleidsmonitor van het Mulier Instituut kunt u de voortgang in het beleids(programma) verantwoorden en doet u inzichten op die u kunt gebruiken voor tussentijdse bijsturing van het ingezette beleid. Het Mulier Instituut heeft een breed instrumentarium aan beleidsmonitoren beschikbaar waar gemeenten gebruik van kunnen maken, onder andere voor de monitoring en evaluatie van de inzet van buurtsportcoaches, voor het JOGG-programma, en voor projecten in het sociaal domein. Daarnaast ondersteunt het Mulier Instituut, op basis van de brede onderzoeksmatige expertise, diverse gemeenten bij het opzetten van een goed monitor- en evaluatiesysteem voor het lokale sportbeleid.

Monitor Lokaal Sportbeleid

Omdat sportbeleid niet statisch is, maar in ontwikkeling en afhankelijk van een bredere context, heeft het Mulier Instituut een Monitor Lokaal Sportbeleid ontwikkeld om grip te houden op het sport- en beweegbeleid van gemeenten. Het Mulier Instituut monitort in samenwerking met Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) de ontwikkelingen in lokaal sport en beweegbeleid om de twee of vier jaar. Deze Monitor Lokaal Sportbeleid heeft aandacht voor de afzonderlijke fasen van de beleidscyclus, zodat de opgedane kennis verder reikt dan alleen de inhoud van het beleid. In 2016 heeft de eerste meting plaatsgevonden waarbij een vragenlijst met 45 vragen is uitgezet bij alle Nederlandse gemeenten en hiermee een totaalbeeld is geboden van het gemeentelijke sport- en beweegbeleid en ontwikkelingen die zich daarin voordoen (zie Monitor Lokaal Sportbeleid: faciliteren, activeren en inspireren). Aanvullend hierop vinden diverse tussentijdse metingen plaats bij het gemeentepanel van VSG om specifieke aspecten van het sportbeleid of de context te belichten. Zo heeft het Mulier Instituut deze tussentijdse metingen in het verleden benut om inzicht te krijgen in de invloed van de recessie op gemeentelijk sportbeleid (zie recessiepeiling gemeenten) of om zicht te krijgen op de aandacht in het beleid voor sport voor mensen met een beperking. Hiermee houdt het Mulier Instituut een vinger aan de pols bij het sport- en beweegbeleid en houdt het goed zicht op actuele beleidsvraagstukken bij gemeenten, en is zo goed in staat om gemeenten van dienst te zijn bij hun onderzoeksvragen.

Lopend onderzoek

Ondersteuning gemeenten bij monitoring en evaluatie inzet buurtsportcoaches

Op basis van de ervaringen en kennis uit voorgaand en lopend onderzoek naar het programma Sport en Bewegen in de Buurt, is duidelijk dat vrijwel alle gemeenten het programma, in het bijzonder de inzet van buurtsportcoaches, als een impuls voor hun lokale sportbeleid zien. Ze zoeken nu instrumenten waarmee ze op lokaal niveau hun eigen beleid/implementatie van het programma kunnen monitoren en evalueren, om bijvoorbeeld hun eigen bijdrage aan het programma in de gemeenteraad te kunnen verantwoorden of om zelf verbeterslagen aan te brengen. Van belang daarbij is dat lokaal ‘eigen’ doelstellingen aan de uitvoering van het programma SBB zijn gekoppeld en dus in de sfeer van monitoring en evaluatie maatwerk nodig is.

In de periode 2017-2019 biedt het Mulier Instituut in samenwerking met Kenniscentrum Sport en de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) gemeenten ondersteuning bij het opzetten van lokaal monitoring- en evaluatieonderzoek, met een focus op de inzet van buurtsportcoaches.

Doel ondersteuning

Het doel is enerzijds de kennis die gemeenten hebben over monitoring en evaluatie te vergroten zodat zij in staat zijn goede plannen voor de monitoring en evaluatie van hun lokale beleid ten aanzien van buurtsportcoaches te (laten) ontwikkelen en uitvoeren. Anderzijds willen we ervaringen van gemeenten met lokale monitoring en evaluatie en goede voorbeelden verzamelen en daarover rapporteren in de voortgangsrapportage van de Monitor Sport en Bewegen in de Buurt.

Het project bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Productontwikkeling: o.a. (door)ontwikkeling monitoring- en evaluatiewijzer, voorbeelden van onderzoeksinstrumenten, antwoorden op veel gestelde vragen.
  • Valorisatie: verspreiden producten en kennis via internet (o.a. sportindebuurt.nl), bijeenkomsten, nieuwsbrieven.
  • Helpdeskfunctie: vraagbaak voor gemeenten die aan de slag gaan met monitoring en evaluatie. Het MI werkt hierin samen met Kenniscentrum Sport. Klik hier voor meer informatie over de helpdeskfunctie.
  • Bundeling ervaringen: bijhouden van goede voorbeelden en initiatieven van gemeenten, meta-analyse en rapportage.

Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)

Ondersteuning lokale Monitoring en Evaluatie JOGG-gemeenten

Om gemeenten te ondersteunen bij de lokale monitoring en evaluatie van de JOGG-aanpak begeleidt het Mulier Instituut gemeenten bij de opzet van een monitor- en evaluatieplan, het formuleren van SMART-doelen, het uitvoeren van de lokale evaluatie en de rapportage van de resultaten. Dit doet het Mulier instituut vanuit zijn rol als ‘M&E-expert’ in opdracht van Jongeren Op Gezond Gewicht.

Team:Fit

In samenwerking met Team:Fit ontwikkelde het Mulier Instituut een beleidsmonitor voor Team:Fit, een initiatief van Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) dat als doelstelling heeft om het aanbod in sportkantines gezonder te maken.

In de beleidsmonitor Team:Fit wordt aandacht besteed aan de ambities, ervaringen in de uitvoering, het beleid en de ondersteuningsbehoefte van verenigingen en accommodaties bij de aanpak van Team:Fit, een gezondere sportkantine. Alle deelnemende verenigingen en accommodaties aan Team: Fit ontvangen jaarlijks een vragenlijst. Op deze manier wordt de ontwikkeling en de borging van Team:Fit in de organisaties gevolgd.

De beleidsmonitor is een vervolg op de 0- en 1-meting die eerder voor Team:Fit (voorheen De Gezonde Sportkantine) zijn uitgevoerd. Klik hier voor de publicatie ‘Gezonde Sportkantine: Meting 2014’

De resultaten van de beleidsmonitor worden in  2018 verwacht.

Uitvoering en ondersteuning monitoring sportbeleid Overbetuwe

Om meer zicht en greep te krijgen op de effectiviteit van het sportbeleid in de gemeente Overbetuwe, biedt het Mulier Instituut de gemeente ondersteuning bij het monitoren van het sportbeleid. We voeren allereerst een 0-meting uit met beschikbare landelijke en/of lokale data van het sportbeleid. De beschikbare data hebben vooral betrekking op: sport- en/of beweegdeelname, gezondheid, lidmaatschap sportverenigingen en mogelijkheden om te sporten voor mensen met een beperking (hoeveelheid sportaanbod).

Als is bepaald welke beleidsdoelstellingen centraal komen te staan in het sportbeleid van Overbetuwe, kan het Mulier Instituut assisteren bij de inrichting van de monitoring. Met de betrokken organisaties wordt besproken wat voor hen haalbaar is om bij te dragen aan de monitoring, en welke data en instrumenten zij daarvoor nodig hebben. Op basis van deze gesprekken ontwikkelen we een instrumentarium, zodat de gemeente zelf daarna de monitoring van het beleid ter hand kan nemen.