Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor is een uitgebreide set vragen die wordt uitgevraagd onder de verenigingen van het Verenigingspanel. Dit landelijke panel staat model voor de ruim 28.000 sportverenigingen die Nederland telt en waarvan bijna 25.000 verenigingen bij sportbonden van NOC*NSF zijn aangesloten. De landelijke Verenigingsmonitor wordt uitgevoerd door het Mulier Instituut, met steun van het ministerie van VWS. In opdracht van provincies, gemeenten en bonden worden provinciale, gemeentelijke en bondspecifieke Verenigingsmonitoren uitgezet, waarbij de uitkomsten desgewenst kunnen worden vergeleken met landelijke cijfers of uitkomsten van bijvoorbeeld referentiegemeenten.  

In een Verenigingsmonitor komen verschillende aspecten van het functioneren van een vereniging aan bod:

  • Algemene kenmerken: tak van sport, omvang, locatie, eigen sportaccommodatie en/of kantine;
  • Leden en activiteiten: samenstelling ledenbestand (leeftijd, geslacht, etniciteit, sporters met een handicap), ledenverloop, ledenverwerving en activiteiten, ontwikkeling sportaanbod;
  • Bestuur en beleid: samenstelling bestuur (aantal bestuursleden, leeftijd, zittingsduur, geslacht en etniciteit, functie), grootste zorgen in de vereniging, beleidsvoering (beleidsplannen, prioriteiten, informatiebronnen);
  • Kader: vrijwilligers, vergoedingen en salarissen, professionalisering;
  • Externe contacten: adviezen en ondersteuning, samenwerking;
  • Financiën: contributies, financiële positie;
  • Accommodatie: beheer en onderhoud, capaciteit;
  • Maatschappelijke oriëntatie: activiteiten voor leden en niet-leden, sportstimulering, bijdrage maatschappelijke thema’s.

Een Verenigingsmonitor kan worden uitgebreid met een of meer thematische vragenblokken. Voor diverse opdrachtgevers zijn peilingen verricht op thema’s als de gezonde sportkantine, veilig sportklimaat, energiemaatregelen, sportgezondheidszorg, rookbeleid, sociale hygiëne, seksuele intimidatie, accommodatiebeleid en leden- en kaderbeleid. Een (thematische) verenigingsmonitor kan zo een vast onderdeel worden van een beleidsmonitor, zoals bij de monitor Veilig SportKlimaat en de monitor Sport en Bewegen in de Buurt.

Resultaten

Jaarlijks verschijnt het Jaarbericht Verenigingsmonitor met daarin de belangrijkste resultaten van de Verenigingsmonitor van het afgelopen jaar.

Door de jaarlijkse herhaling en het gebruik van uniforme vragen en begrippen kunnen langetermijnontwikkelingen in kaart worden gebracht. Belangrijke ontwikkelingen worden uitgedrukt in kengetallen (indicatoren). Zomer 2018 zal het brancherapport Sportverenigingen in Nederland verschijnen, waarin een breed overzicht zal worden gepresenteerd van de ontwikkelingen bij sportverenigingen in Nederland, voor een belangrijk deel gebaseerd op uitkomsten van de Verenigingsmonitor.

Provinciale Verenigingsmonitoren

In samenwerking met Sportservice Overijssel is een Overijsselse verenigingsmonitor ontwikkeld die om de twee jaar door sportservice Overijssel wordt uitgezet in de Overijsselse gemeenten. Voor deze provinciale monitor vormt de landelijke verenigingsmonitor een benchmark. Dit is ook het geval in Friesland. In het kader van de rol van sport in transitieregio’s is samen met Sport Fryslân en het Fries Sociaal Cultureel Planbureau de Friese Sportverenigingsmonitor opgezet.

Gemeentelijke Verenigingsmonitoren

Gemeentelijke verenigingsmonitor worden vaak uitgebreid met vragen die passen bij de actuele vraagstukken in de gemeente. Een andere mogelijkheid is om de lokale verenigingsmonitor uit te breiden met een vitaliteitsindex. Op basis van de verenigingsmonitor wordt de organisatiekracht en de maatschappelijke oriëntatie van de verenigingen bepaald. Deze twee indicatoren samen bepalen de vitaliteit van de sportverenigingen in de gemeente. Verschillende gemeenten, zoals Arnhem, Tilburg en Schiedam monitoren de ontwikkeling van sportverenigingen door om de paar jaar een verenigingsmonitor uit te zetten. Iedere gemeente legt daarbij zijn eigen accent passend bij de lokale situatie, ontwikkelingen en het lokale beleid.

Lopend onderzoek

Landelijke verenigingsmonitor: huidige peiling Verenigingspanel

Het huidige onderzoek van het MI Verenigingspanel bevat verschillende thema’s. Dit keer is er aandacht voor de diversiteit van het ledenbestand en het kader in de verenigingen, o.a. naar geslacht, leeftijd en herkomst. Zijn er oudere leden in de vereniging en wat is het sportaanbod voor deze leeftijdsgroepen? Daarnaast monitoren we hoe actief verenigingen zijn met energiebesparende maatregelen voor hun accommodatie en/of kantine.

De peiling loopt tot en met mei 2018. De resultaten worden de zomer van 2018 gepubliceerd

Neem voor meer informatie over het verenigingspanel contact op met Janine van Kalmthout.

Verenigingsmonitor Enkhuizen, Medemblik en Edam-Volendam

In een gezamenlijke opdracht van de gemeenten Enkhuizen, Medemblik en Edam-Volendam voert het Mulier Instituut in 2018 een vitaliteitsmonitor uit bij de sportverenigingen, een verenigingsmonitor onder cultuurverenigingen (in Medemblik en Edam-Volendam) en een monitor onder commerciële sport- en cultuurorganisaties (in Edam-Volendam).

Het onderzoek geeft inzicht in de vitaliteit van de sportverenigingen, door enerzijds de index organisatiekracht en anderzijds de index maatschappelijke functie. De index organisatiekracht geeft inzicht in de mate waarin de verenigingen in staat zijn het sportaanbod te organiseren voor de (potentiële) leden. De index maatschappelijke functie in sportverenigingen geeft aan in welke mate sportverenigingen een bredere maatschappelijke oriëntatie hebben buiten hun reguliere sportaanbod. Door deze indexen met elkaar te combineren wordt in kaart gebracht hoe vitaal sportverenigingen zijn.

Voor cultuurverenigingen en commerciële sport- en cultuurorganisaties wordt een monitor uitgezet naar diverse vitaliteitsaspecten. De monitor is gericht op de ambities en ontwikkelmogelijkheden van de deelnemende verenigingen en organisaties (zoals financiën, samenwerkingsverbanden, etc.). Door de monitor bij zowel sport- als cultuurorganisaties uit te zetten, vergaren de gemeenten een breder beeld van de stand van zaken bij verenigingen in hun gemeenten.

De resultaten uit de monitors kunnen worden gebruikt ter onderbouwing van het gemeentelijke sport- en cultuurbeleid en om gemeenten te adviseren over gerichte ondersteuning van sport- en cultuurorganisaties bij realiseren van hun ambities.

Per gemeente wordt een eindrapportage opgeleverd. Dezen worden in de zomer van 2018 verwacht.

Contactpersoon: Janine van Kalmthout.

Verenigingsmonitor gemeente Zeist

De gemeente Zeist heeft, op basis van hun sport- en beweegvisie voor 2015-2020, een uitvoeringsprogramma voor het schooljaar 2017/2018 geschreven. Om de uitvoering van dit programma te evalueren heeft gemeente Zeist het Mulier Instituut gevraagd om twee monitoren uit te zetten.

Verenigingsmonitor

Met de lokale verenigingsmonitor wordt inzicht verkregen in de vitaliteit van Zeister sportverenigingen. De lokale verenigingsmonitor is samengesteld op basis van de landelijke vragenlijst Verenigingsmonitor. Bij vitaliteit van verenigingen gaat het enerzijds om organisatiekracht van een vereniging: de mate waarin de sportverenigingen nu en in de toekomst in staat zijn eigen sport(en) aan te bieden aan de eigen en potentiële leden. Anderzijds gaat vitaliteit over de maatschappelijke functie: de rol van de verenigingen in hun omgeving. De Verenigingsmonitor Zeist is een herhaling van de 0-meting in 2014, waardoor tevens de ontwikkelingen in vitaliteit van de verenigingen zichtbaar gemaakt worden.

Aanvullend doel is om zicht te krijgen op de ervaringen en tevredenheid van sportverenigingen over de samenwerking met en ondersteuning van de gemeente, door enkele vragen hierover aan de verenigingsmonitor toe te voegen.

Monitor Samenwerkingspartners

Het doel van de Monitor Samenwerkingspartners is het inzicht krijgen in de ervaringen, ervaren opbrengsten en tevredenheid van betrokken partners bij het uitvoeren van het sportbeleid. Deze monitor wordt, in samenspraak met gemeente Zeist, ontwikkeld en uitgezet bij relevante partners. Uitgangspunt van de vragen zijn de verschillende activiteiten die in gemeente Zeist op het gebied van sport en bewegen worden uitgevoerd.

Het Mulier Instituut rapporteert de resultaten van het project in de loop van 2018. De resultaten neemt de gemeente Zeist mee in een nieuw uitvoeringsprogramma voor het schooljaar 2018/2019.

Looptijd: januari – juni 2018