Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor is een uitgebreide set vragen die wordt uitgevraagd onder de verenigingen van het Verenigingspanel. Dit landelijke panel staat model voor de ruim 28.000 sportverenigingen die Nederland telt en waarvan bijna 25.000 verenigingen bij sportbonden van NOC*NSF zijn aangesloten. De landelijke Verenigingsmonitor wordt uitgevoerd door het Mulier Instituut, met steun van het ministerie van VWS. In opdracht van provincies, gemeenten en bonden worden provinciale, gemeentelijke en bondspecifieke Verenigingsmonitoren uitgezet, waarbij de uitkomsten desgewenst kunnen worden vergeleken met landelijke cijfers of uitkomsten van bijvoorbeeld referentiegemeenten.  

In een Verenigingsmonitor komen verschillende aspecten van het functioneren van een vereniging aan bod:

  • Algemene kenmerken: tak van sport, omvang, locatie, eigen sportaccommodatie en/of kantine;
  • Leden en activiteiten: samenstelling ledenbestand (leeftijd, geslacht, etniciteit, sporters met een handicap), ledenverloop, ledenverwerving en activiteiten, ontwikkeling sportaanbod;
  • Bestuur en beleid: samenstelling bestuur (aantal bestuursleden, leeftijd, zittingsduur, geslacht en etniciteit, functie), grootste zorgen in de vereniging, beleidsvoering (beleidsplannen, prioriteiten, informatiebronnen);
  • Kader: vrijwilligers, vergoedingen en salarissen, professionalisering;
  • Externe contacten: adviezen en ondersteuning, samenwerking;
  • Financiën: contributies, financiële positie;
  • Accommodatie: beheer en onderhoud, capaciteit;
  • Maatschappelijke oriëntatie: activiteiten voor leden en niet-leden, sportstimulering, bijdrage maatschappelijke thema’s.

Een Verenigingsmonitor kan worden uitgebreid met een of meer thematische vragenblokken. Voor diverse opdrachtgevers zijn peilingen verricht op thema’s als de gezonde sportkantine, veilig sportklimaat, energiemaatregelen, sportgezondheidszorg, rookbeleid, sociale hygiëne, seksuele intimidatie, accommodatiebeleid en leden- en kaderbeleid. Een (thematische) verenigingsmonitor kan zo een vast onderdeel worden van een beleidsmonitor, zoals bij de monitor Veilig SportKlimaat en de monitor Sport en Bewegen in de Buurt.

Resultaten

Jaarlijks verschijnt het Jaarbericht Verenigingsmonitor met daarin de belangrijkste resultaten van de Verenigingsmonitor van het afgelopen jaar.

Door de jaarlijkse herhaling en het gebruik van uniforme vragen en begrippen kunnen langetermijnontwikkelingen in kaart worden gebracht. Belangrijke ontwikkelingen worden uitgedrukt in kengetallen (indicatoren). In het brancherapport Sportverenigingen in Nederland is een breed overzicht gepresenteerd van de ontwikkelingen bij sportverenigingen in Nederland, voor een belangrijk deel gebaseerd op uitkomsten van de Verenigingsmonitor.

Provinciale Verenigingsmonitoren

In samenwerking met Sportservice Overijssel is een Overijsselse verenigingsmonitor ontwikkeld die om de twee jaar door sportservice Overijssel wordt uitgezet in de Overijsselse gemeenten. Voor deze provinciale monitor vormt de landelijke verenigingsmonitor een benchmark. Dit is ook het geval in Friesland. In het kader van de rol van sport in transitieregio’s is samen met Sport Fryslân en het Fries Sociaal Cultureel Planbureau de Friese Sportverenigingsmonitor opgezet.

Gemeentelijke Verenigingsmonitoren

Gemeentelijke verenigingsmonitor worden vaak uitgebreid met vragen die passen bij de actuele vraagstukken in de gemeente. Een andere mogelijkheid is om de lokale verenigingsmonitor uit te breiden met een vitaliteitsindex. Op basis van de verenigingsmonitor wordt de organisatiekracht en de maatschappelijke oriëntatie van de verenigingen bepaald. Deze twee indicatoren samen bepalen de vitaliteit van de sportverenigingen in de gemeente. Verschillende gemeenten, zoals Arnhem, Tilburg en Schiedam monitoren de ontwikkeling van sportverenigingen door om de paar jaar een verenigingsmonitor uit te zetten. Iedere gemeente legt daarbij zijn eigen accent passend bij de lokale situatie, ontwikkelingen en het lokale beleid.

Onderzoek

Landelijke verenigingsmonitor: huidige peiling Verenigingspanel

Het huidige onderzoek van het MI Verenigingspanel bevat verschillende thema’s. Dit keer wordt de organisatiekracht, de maatschappelijke oriëntatie, de vitaliteit en mate van open club gepeild bij de verenigingen. Tot slot wordt in de huidige verenigingsmonitor aandacht aan de thema’s pedagogisch sportklimaat en het preventieakkoord besteed.

Neem voor meer informatie over het verenigingspanel contact op met Janine van Kalmthout.

Verenigingsmonitor Enkhuizen, Medemblik en Edam-Volendam

In een gezamenlijke opdracht van de gemeenten Enkhuizen, Medemblik en Edam-Volendam heeft het Mulier Instituut een vitaliteitsmonitor uitgevoerd bij de sportverenigingen, een verenigingsmonitor onder cultuurverenigingen (in Medemblik en Edam-Volendam) en een monitor onder commerciële sport- en cultuurorganisaties (in Edam-Volendam).

Het onderzoek geeft inzicht in de vitaliteit van de sportverenigingen, door enerzijds de index organisatiekracht en anderzijds de index maatschappelijke functie. De index organisatiekracht geeft inzicht in de mate waarin de verenigingen in staat zijn het sportaanbod te organiseren voor de (potentiële) leden. De index maatschappelijke functie in sportverenigingen geeft aan in welke mate sportverenigingen een bredere maatschappelijke oriëntatie hebben buiten hun reguliere sportaanbod. Door deze indexen met elkaar te combineren wordt in kaart gebracht hoe vitaal sportverenigingen zijn.

Voor cultuurverenigingen en commerciële sport- en cultuurorganisaties wordt een monitor uitgezet naar diverse vitaliteitsaspecten. De monitor is gericht op de ambities en ontwikkelmogelijkheden van de deelnemende verenigingen en organisaties (zoals financiën, samenwerkingsverbanden, etc.). Door de monitor bij zowel sport- als cultuurorganisaties uit te zetten, vergaren de gemeenten een breder beeld van de stand van zaken bij verenigingen in hun gemeenten.

De resultaten uit de monitors kunnen worden gebruikt ter onderbouwing van het gemeentelijke sport- en cultuurbeleid en om gemeenten te adviseren over gerichte ondersteuning van sport- en cultuurorganisaties bij realiseren van hun ambities.

Per gemeente is een eindrapportage opgeleverd. Klik hier voor de rapportage Edam-Volendam en hier voor de rapportage Enkhuizen.

Contactpersoon: Janine van Kalmthout.

Verenigingsmonitor Goeree-Overflakkee

Het Mulier Instituut heeft de accommodatiebehoefte, vitaliteit en ambities van de dertien voetbalverenigingen in Goeree-Overflakkee onderzocht. Tien van de dertien voetbalverenigingen in de gemeente Goeree-Overflakkee kunnen als vitale verenigingen worden beschouwd; deze verenigingen zijn krachtig in hun organisatie en zijn maatschappelijk georiënteerd. Hoewel de verenigingen erkennen dat het eiland veel voetbalverenigingen heeft gezien de voetballende bevolking, geeft geen enkele vereniging aan bereid te zijn tot een fusie met een andere (voetbal)vereniging.

De voetbalverenigingen op Goeree-Overflakkee geven aan een sterk belang te ervaren voor de leefbaarheid van hun kern/dorp. Wanneer de voetbalvereniging zou wegvallen, valt ook de sociale ontmoetingsplek voor de buurt weg. Hoewel op Goeree-Overflakkee een lichte groei in inwoners wordt voorzien, zit die groei vooral bij ouderen. Om hun ledenaantal op peil te houden is de aanbeveling voor de verenigingen om zich bij hun werving (meer) te richten op meisjes/vrouwen en ouderen (bijvoorbeeld door de ontwikkeling van walking football).

Klik hier om het nieuwsbericht en de rapportage te lezen.

Contactpersoon: Janine van Kalmthout.