Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor is een uitgebreide set vragen die wordt uitgevraagd onder de verenigingen van het Verenigingspanel. Dit landelijke panel staat model voor de ruim 28.000 sportverenigingen die Nederland telt en waarvan bijna 25.000 verenigingen bij sportbonden van NOC*NSF zijn aangesloten. De landelijke Verenigingsmonitor wordt uitgevoerd door het Mulier Instituut, met steun van het ministerie van VWS. In opdracht van provincies, gemeenten en bonden worden provinciale, gemeentelijke en bondspecifieke Verenigingsmonitoren uitgezet, waarbij de uitkomsten desgewenst kunnen worden vergeleken met landelijke cijfers of uitkomsten van bijvoorbeeld referentiegemeenten.  

In een Verenigingsmonitor komen verschillende aspecten van het functioneren van een vereniging aan bod:

  • Algemene kenmerken: tak van sport, omvang, locatie, eigen sportaccommodatie en/of kantine;
  • Leden en activiteiten: samenstelling ledenbestand (leeftijd, geslacht, etniciteit, sporters met een handicap), ledenverloop, ledenverwerving en activiteiten, ontwikkeling sportaanbod;
  • Bestuur en beleid: samenstelling bestuur (aantal bestuursleden, leeftijd, zittingsduur, geslacht en etniciteit, functie), grootste zorgen in de vereniging, beleidsvoering (beleidsplannen, prioriteiten, informatiebronnen);
  • Kader: vrijwilligers, vergoedingen en salarissen, professionalisering;
  • Externe contacten: adviezen en ondersteuning, samenwerking;
  • Financiën: contributies, financiële positie;
  • Accommodatie: beheer en onderhoud, capaciteit;
  • Maatschappelijke oriëntatie: activiteiten voor leden en niet-leden, sportstimulering, bijdrage maatschappelijke thema’s.

Een Verenigingsmonitor kan worden uitgebreid met een of meer thematische vragenblokken. Voor diverse opdrachtgevers zijn peilingen verricht op thema’s als de gezonde sportkantine, veilig sportklimaat, energiemaatregelen, sportgezondheidszorg, rookbeleid, sociale hygiëne, seksuele intimidatie, accommodatiebeleid en leden- en kaderbeleid. Een (thematische) verenigingsmonitor kan zo een vast onderdeel worden van een beleidsmonitor, zoals bij de monitor Veilig SportKlimaat en de monitor Sport en Bewegen in de Buurt.

Resultaten

Jaarlijks verschijnt het Jaarbericht Verenigingsmonitor met daarin de belangrijkste resultaten van de Verenigingsmonitor van het afgelopen jaar.

Door de jaarlijkse herhaling en het gebruik van uniforme vragen en begrippen kunnen langetermijnontwikkelingen in kaart worden gebracht. Belangrijke ontwikkelingen worden uitgedrukt in kengetallen (indicatoren). In het brancherapport Sportverenigingen in Nederland is een breed overzicht gepresenteerd van de ontwikkelingen bij sportverenigingen in Nederland, voor een belangrijk deel gebaseerd op uitkomsten van de Verenigingsmonitor.

Provinciale Verenigingsmonitoren

In samenwerking met Sportservice Overijssel is een Overijsselse verenigingsmonitor ontwikkeld die om de twee jaar door sportservice Overijssel wordt uitgezet in de Overijsselse gemeenten. Voor deze provinciale monitor vormt de landelijke verenigingsmonitor een benchmark. Dit is ook het geval in Friesland. In het kader van de rol van sport in transitieregio’s is samen met Sport Fryslân en het Fries Sociaal Cultureel Planbureau de Friese Sportverenigingsmonitor opgezet.

Gemeentelijke Verenigingsmonitoren

Gemeentelijke verenigingsmonitor worden vaak uitgebreid met vragen die passen bij de actuele vraagstukken in de gemeente. Een andere mogelijkheid is om de lokale verenigingsmonitor uit te breiden met een vitaliteitsindex. Op basis van de verenigingsmonitor wordt de organisatiekracht en de maatschappelijke oriëntatie van de verenigingen bepaald. Deze twee indicatoren samen bepalen de vitaliteit van de sportverenigingen in de gemeente. Verschillende gemeenten, zoals Arnhem, Tilburg en Schiedam monitoren de ontwikkeling van sportverenigingen door om de paar jaar een verenigingsmonitor uit te zetten. Iedere gemeente legt daarbij zijn eigen accent passend bij de lokale situatie, ontwikkelingen en het lokale beleid.

Onderzoek

Landelijke verenigingsmonitor: huidige peiling Verenigingspanel

Het huidige onderzoek van het MI Verenigingspanel bevat verschillende thema’s. Verenigingen worden bevraagd over de uitdagingen voor de toekomst van de club, de (gezonde) sportkantine of sporthoreca, duurzaamheidsmaatregelen (indien clubs beschikken over een eigen accommodatie en/of kantine) en positieve sportcultuur in de club. 

Neem voor meer informatie over het verenigingspanel contact op met Janine van Kalmthout.

Verenigingsmonitor gemeente Arnhem

In opdracht van het sportbedrijf Arnhem voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar de vitaliteit en maatschappelijke rol van de sportverenigingen in de gemeente Arnhem. Tevens wordt hierbij het pedagogisch klimaat en de verenigingsondersteuning bij de sportverenigingen in kaart gebracht. Sportbedrijf Arnhem heeft de afgelopen jaren de verenigingsmonitor gebruikt om de sportverenigingen heel gericht te ondersteunen. Om te bezien in welke mate de verenigingen zich hebben ontwikkeld en/of ze op dit moment tegen problemen aanlopen, wordt de vitaliteit van de verenigingen in kaart gebracht en vergeleken met eerdere metingen (2010, 2012 en 2016). Het onderzoek moet inzicht bieden in de ontwikkeling van vitale sportverenigingen in Arnhem. Door de ontwikkelingen af te zetten tegen de inspanningen van het sportbedrijf op het gebied van verenigingsondersteuning kan het onderzoek handvatten bieden voor het verenigingsbeleid en ondersteuning in de komende jaren.

De resultaten van het onderzoek worden in de zomer van 2019 verwacht.

Contactpersoon: Janine van Kalmthout.

Onderzoek naar vitaliteit sportverenigingen gemeente Raalte

In opdracht van gemeente Raalte voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar de vitaliteit van de sportverenigingen in gemeente Raalte. Het onderzoek moet inzicht bieden in de stand van zaken bij sportverenigingen, zodat op de lange termijn een duurzaam sportbeleid kan worden gevoerd. De vitaliteit van sportverenigingen wordt weergegeven op basis van twee indexen. De index organisatiekracht geeft inzicht in de mate waarin verenigingen in staat zijn hun sportaanbod te organiseren voor (potentiële) leden. De index maatschappelijke functie brengt de mate van maatschappelijke activiteiten (wat verenigingen ondernemen) en maatschappelijke intentie (wat verenigingen willen) in kaart. Door beide indexen te combineren wordt in beeld gebracht hoe vitaal verenigingen zijn. Daarnaast worden gesprekken met enkele verenigingen gevoerd zodat inzicht wordt verkregen in de achtergrond van de resultaten, de knelpunten en ambitie van de verenigingen.

De resultaten van het onderzoek worden eind 2019 verwacht.

Contactpersoon: Resie Hoeijmakers.