Sportcultuur

De sportomgeving biedt voor veel kinderen en volwassenen een veilige en prettige omgeving, waar ze met plezier kunnen sporten, bewegen of elkaar ontmoeten. In de sportomgeving kan, net als in de rest van de maatschappij, ook ongewenst gedrag plaatsvinden, of ongewenst gedrag kan zelfs ontstaan in en door de sportomgeving. Pesten, discriminatie, agressie of seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn vormen van ongewenst gedrag die ook plaats vinden in de sport. Om iedereen veilig, eerlijk en zorgeloos te laten sporten is het van belang ongewenst gedrag tegen te gaan en positief gedrag te stimuleren. Onderdeel daarvan is ook dat een pedagogisch verantwoorde, kindgerichte benadering en (talent)ontwikkeling belangrijker is dan winnen. 

Met het doel om iedereen met plezier en veilig te laten sporten richt de overheid zich op bewustwording, preventie en het tegengaan van ongewenst gedrag op en rond het sportveld. De afgelopen jaren is hierop ingezet via verschillende beleidsprogramma’s. Het Mulier Instituut monitort deze programma’s. In het verleden rapporteerde het MI onder andere over de voortgang van het programma Sportiviteit en Respect (SRR), Masterplan Arbitrage en het beleidsprogramma Naar een Veiliger Sportklimaat (2012-2018). Over het VSK programma heeft het Mulier Instituut verschillende monitorrapportages uitgebracht. Hierin is oa. gerapporteerd over aspecten van (on)veiligheid op de sportverenigingen die over meerdere jaren zijn gevolgd, zoals het VOG-beleid, meemaken van incidenten en ingezette maatregelen. Sinds 2019 worden de ontwikkelingen binnen het thema ‘positieve sportcultuur’ uit het Nationaal Sportakkoord (2018-2022) gevolgd. 

Aanvullend aan de monitoring van deze beleidsprogramma’s voert het Mulier Instituut breder onderzoek uit op het thema sportcultuur. Hierbij kijken we niet alleen naar het sportklimaat als geheel, maar ook naar specifieke vormen van (on)gewenst gedrag. Binnen het thema sportcultuur onderscheiden we in 2021 de volgende subthemas: 

  • (Sportief) wedstrijdgedrag 
  • Goed sportbestuur 
  • Seksueel grensoverschrijdend gedrag 
  • Sociale uitsluiting/discriminatie (o.a. racisme en homonegativiteit) 
  • Pedagogisch sportklimaat 
  • Monitoring sportakkoord: positieve sportcultuur 

Via de knoppen links op de pagina is per subthema meer informatie te vinden over de problematiek, onderzoeksvragen, lopende en aankomende onderzoeken en relevante verschenen publicaties.  

Themaboek handelingsperspectief positieve sportcultuur 

Het team ‘positieve sportcultuur’ onderzoekt allerlei gevoelige thema’s die vaak een professionele aanpak nodig hebben. Voor een aantal van deze thema’s, zoals seksueel grensoverschrijdend gedrag, homonegativiteit, of criminele inmenging, zijn in de afgelopen jaren prevalentiestudies gedaan om in beeld te brengen hoe vaak dergelijke praktijken voorkomen bij amateursportverenigingen en in welke uitingsvormen. Het Mulier Instituut werkt dit jaar nadrukkelijk aan het handelingsperspectief op integriteitsthema’s in de sport – c.q. de kwesties waar verenigingsbestuurders, coaches, trainers en vrijwilligers mee te maken krijgen in het tegengaan of oplossen van ongewenste praktijken op amateursportverenigingen. Dit doen we in de vorm van een themaboek. Het doel van het themaboek is te beschrijven op welke wijze verenigingsbestuurders, coaches, trainers en vrijwilligers kunnen handelen om een veilige en eerlijke sportervaring voor de leden te realiseren, en tegen welke barrières zij hierbij aanlopen. Door in de hoofdstukken stil te staan bij verschillende onderwerpen binnen het thema positieve sportcultuur, en daarbij de focus te houden op het handelingsperspectief, is het mogelijk dwarsverbanden tussen thema’s te leggen en verenigingsbestuurders handvaten te bieden om een positieve sportcultuur op de club te realiseren.  

Uitgelicht

Monitor aanvalsplan racisme

Veel van de geplande maatregelen uit het actieplan ‘Ons voetbal is van iedereen. Samen zetten we discriminatie buitenspel’ zijn in 2020 ondanks corona al uitgevoerd. Daarbij gaat het vooral om aanpassingen in protocollen en juridische regelingen, zodat racistische en andere discriminerende uitlatingen effectiever kunnen worden voorkomen, opgespoord en aangepakt. Ook is er gewerkt aan nieuwe opsporingstechnologieën (zoals een meldingsapp voor voetbal en ‘slimme’ technologie) en scholingsactiviteiten. Het draagvlak voor het totale plan is onder zowel alle betrokkenen als de totale bevolking groot.

Uitgelicht

Criminele inmenging

Eén op de acht amateursportverenigingen heeft in de afgelopen twee jaar te maken gehad met serieus te nemen signalen die kunnen wijzen op criminele inmenging. Amateursportverenigingen zijn zich nauwelijks bewust van de gevaren van criminele inmenging en wapenen zich er in een beperkte mate tegen. Wanneer verenigingen wél een hulpvraag hebben, weten zij amper bij wie ze terecht kunnen. Hierdoor blijven meldingen die sportbonden ontvangen achter bij de realiteit waar verenigingsbestuurders mee te maken hebben.

Zoeken in Kennisbank

Twee derde verenigingsbestuurders ziet verbetermogelijkheden pedagogisch sportklimaat

13 april 2021 | Twee op de drie bestuurders van sportverenigingen zien mogelijkheden om het pedagogisch klimaat binnen de vereniging te ...

De voetbalarbitrage anno 2020: nog vaak verbale vormen van geweld én roep om aandacht voor medische veiligheid

11 maart 2021 | Arbiters in het amateurvoetbal krijgen te maken met verschillende vormen van ongewenst gedrag, het gaat dan met name om ...

Voortvarende start uitvoering maatregelen tegen racisme in het voetbal in coronajaar

8 februari 2021 | Veel van de geplande maatregelen uit het actieplan ‘Ons voetbal is van iedereen. Samen zetten we discriminatie buitenspe...