Interventies

Evaluatie van interventies

Het Mulier Instituut ondersteunt interventie-eigenaren bij de evaluatie van gezondheidsbevorderende interventies gericht op het stimuleren van sport en bewegen. Een interventie kan op twee manieren worden geëvalueerd. Ten eerste voeren we regelmatig procesevaluaties uit om meer zicht te krijgen op de resultaten bij de uitvoering van de interventie, zoals bijvoorbeeld samenwerking. Hierbij worden ook de ervaringen van deelnemers of intermediairs/professionals meegenomen. Ten tweede voert het Mulier Instituut evaluaties uit naar de effecten en opbrengsten van een interventie om aan te tonen wat de interventie bijdraagt. De resultaten van beide evaluaties dragen bij aan het verder optimaliseren van de interventie.

Het Mulier Instituut heeft bijvoorbeeld een procesevaluatie uitgevoerd voor Bewegen op recept (in opdracht van gemeente Nieuwegein), Natuursprong (in opdracht van Huis voor Beweging), The Daily Mile (in opdracht van Jongeren Op Gezond Gewicht) en Fresh in de les (in opdracht van gemeente Amsterdam).

Erkenning van interventies

Naast het uitvoeren van een proces- of effectevaluatie bieden we ondersteuning bij het goed beschrijven van een interventie of een theoretische onderbouwing van de aanpak. Hiermee wordt de basis gelegd voor een goede en mogelijk erkende interventie.

Een goede beschrijving van een interventie gaat in op het probleem, de doelen en de doelgroep van de aanpak. Ook worden hierbij de aanpak en randvoorwaarden beschreven. Leerpunten vanuit de procesevaluatie worden meegenomen om de interventie verder te ontwikkelen.

Een theoretische onderbouwing van een interventie is ook erg belangrijk bij het (door)ontwikkelen ervan. Aan de hand van wetenschappelijke (gedrags)modellen, theorie en/of literatuur wordt aannemelijk gemaakt dat met de interventie gestelde doelen kunnen worden bereikt.

Het Mulier Instituut ondersteunt verschillende interventie-eigenaren binnen het Erkenningstraject Interventies bij een goede beschrijving van de interventie en bij het schrijven van een theoretische onderbouwing voor de erkenning ‘Goed Onderbouwd’ zoals bij Respons en Tigers op Recept van het Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij (NIVM).

In november 2017 verscheen het rapport Literatuuronderzoek bewegen door kinderen met overgewicht voor Judo Bond Nederland.

Lopend onderzoek

Kind Leert Inventief Kracht (KLIK)

Kind Leert Inventief Kracht (KLIK) is een gehonoreerd onderzoeksproject binnen het NutsOhra programma Gezonde Toekomst Dichtbij, waarin gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken centraal staan om gezondheidsachterstanden van met name kansarme gezinnen met een lagere sociaaleconomische positie terug te dringen.

In de eerste fase van het project heeft het Mulier Instituut via bronnenonderzoek gegevens verzameld en geanalyseerd over de gezondheid (o.a. gewicht/BMI, bewegen, voeding) en de leefomgeving van kinderen en gezinnen in Oud-Charlois.

Klik hier voor de Tussenmeting KLIK 2016-2018 (november 2018).

Klik hier voor de publicatie KLIK. Cijfers en achtergronden Oud-Charlois (pdf, december 2015)

In de tweede fase van het project (2016-2019) onderzoekt het Mulier Instituut verschillende aspecten van gezondheidsgedrag en –opvattingen onder kinderen (groep 6) en hun ouders en mogelijke veranderingen daarin gedurende het KLIK project, en worden de diverse KLIK activiteiten eveneens geëvalueerd.

Contactpersoon: Agnes Elling.

De Gezondheidsroute Jeugd

De Gezondheidsroute Jeugd is ontwikkeld om de gezondheid van jongeren tussen 4 en 12 jaar met overgewicht en obesitas door een multidisciplinaire interventie te bevorderen. Binnen de interventie wordt op gezonde voeding en een actieve leefstijl gericht. Ook worden ouders actief betrokken door sessies Opvoeden.

The Eight Group, eigenaar van de interventie, wil voor de Gezondheidsroute Jeugd een erkenning op het niveau ‘Goed Onderbouwd’ aanvragen bij het Centrum Gezond Leven (RIVM/CGL). Het Mulier Instituut ondersteunt The Eight Group bij het invullen van het werkblad dat ingediend moet worden.

Contactpersoon: Amika Singh.

Erasmus MC: uitvoering NEW.ROADS interventie

Bewegen hoort bij gezond ouder worden. Toch bewegen veel ouderen te weinig, zeker in buurten met een lage sociaal-economische status (SES). Om daar wat aan te doen, heeft het Erasmus MC in 2012 een interventie ontwikkeld om 55-plussers uit lage SES-buurten meer tot wandelen aan te zetten: de NEW.ROADS interventie. In NEW.ROADS is geprobeerd om schaalbare en haalbare veranderingen in de buurtomgeving aan te brengen, zoals de aanleg van wandelroutes of het opstarten van wandelgroepen.

Het Erasmus MC wil deze interventie graag indienen bij de Interventiedatabase Gezond en Actief Leven van het Centrum Gezond Leven voor een erkenning ‘bewezen effectief’ en heeft het Mulier Instituut gevraagd hierbij te ondersteunen.

Contactpersoon: Rick Prins.

Gebruik en tevredenheid Smartpool

In opdracht van de Koninklijke Nederlandse Biljartbond (KNBB) voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar het gebruik van en tevredenheid over het project Smartpool, onderdeel van de side-events rondom het Europees Kampioenschap Poolbiljart van 2018 in Veldhoven. Smartpool combineert poolbiljart met wiskunde voor jonge scholieren (11 tot 15 jaar). Het project heeft als doel om scholieren kennis te laten maken met poolbiljart; daarvoor wordt aan de scholen die deelnemen aan het project een mobiele pooltafel beschikbaar gesteld. Een tweede doel van Smartpool is om bètavakken door de combinatie met poolbiljart aantrekkelijker te maken. Voor scholen is daarom een lespakket ontwikkeld waarbij de elementen van pool zijn vertaald naar wiskundige vraagstukken. Het onderzoek moet inzicht bieden in het gebruik van de pooltafels in combinatie met het lespakket op scholen en de tevredenheid van docenten en leerlingen.

De resultaten van het onderzoek worden eind februari verwacht.

Contactpersoon Resie Hoeijmakers.

Klik hier voor het NOS-artikel en item in het Jeugdjournaal: pooltafel in de klas maakt wiskunde leuk voor kinderen

Evaluatie Sportimpuls JILIB-projecten

De Sportimpuls Jeugd in lage inkomensbuurten (JILIB) heeft als doel jeugd tot 21 jaar die niet of te weinig beweegt of dreigt te stoppen met hun sport- en beweegactiviteiten te stimuleren om blijvend fysiek in beweging te komen door gebruik te maken van vraaggestuurd lokaal sport- en beweegaanbod op maat. Sinds 2014 kunnen lokale sport- en beweegaanbieders tweejarige financiële ondersteuning ontvangen bij het opzetten van lokaal vraaggericht sport- en beweegaanbod voor deze doelgroep. De Sportimpuls JILIB maakte tot en met 2018 samen met de Buurtsportcoachregeling deel uit van het programma Sport en Bewegen in de Buurt van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In september 2018 is de laatste ronde JILIB-projecten van start gegaan. Deze tweejarige projecten lopen nog door tot en met eind 2020.

Het onderzoek bestaat uit twee deelonderzoeken:

  • Deelonderzoek 1 afgeronde JILIB-projecten rondes 2015-2017: onder alle hoofdaanvragers (lokale sport- en beweegaanbieders) van de afgeronde Sportimpulsprojecten uit rondes 2015-2017 wordt een online vragenlijst afgenomen. Daarnaast vinden verdiepende interviews met betrokkenen (uitvoerders en samenwerkingspartners) van zes afgeronde JILIB-projecten plaats. Het doel van dit deelonderzoek is om inzicht te krijgen in de mate van borging van de projecten, werkzame elementen van borging, het bereik en de effecten van de projecten.
  • Deelonderzoek 2 lopende JILIB-projecten ronde 2018: bij vier lopende JILIB-projecten uit 2018 worden na één jaar en na twee jaar na de start verdiepende interviews met betrokkenen (uitvoerders en samenwerkingspartners, ouders van deelnemers en deelnemers) gehouden. Ook worden uitvallers van projecten bevraagd. Daarnaast worden de monitor- en evaluatieresultaten van alle 2018 projecten na twee jaar verzameld en samengevat. Het doel van dit deelonderzoek is om inzicht te krijgen in het verloop, het bereik, werkzame elementen en de effecten van de projecten.

Deelonderzoek 1 wordt uitgevoerd in het najaar van 2019. De eindrapportage wordt verwacht in januari 2020. Deelonderzoek 2 wordt uitgevoerd in het najaar van 2019 en het najaar van 2020. De tussenrapportage wordt verwacht in februari 2020 en de eindrapportage in januari 2021.

Contactpersoon: Linda Ooms.

Evaluatie Sportimpuls KSG-projecten

Het doel van de Sportimpuls Kinderen sportief op gewicht (KSG) is dat lokale sport- en beweegaanbieders samen met partijen uit de lokale gezondheidszorg een uitgebreid en/of verbreed sport- en beweegaanbod ontwikkelen voor kinderen van 0 tot 18 jaar met overgewicht of obesitas en hun gezin om hen op deze manier op weg te helpen naar een duurzame sportieve en gezonde leefstijl. Sinds 2013 kunnen lokale sport- en beweegaanbieders tweejarige financiële ondersteuning ontvangen bij het opzetten van lokaal vraaggericht sport- en beweegaanbod voor deze doelgroep. De Sportimpuls KSG maakte tot en met 2018 samen met de Buurtsportcoachregeling deel uit van het programma Sport en Bewegen in de Buurt van het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. In september 2018 is de laatste ronde KSG-projecten van start gegaan. Deze tweejarige projecten lopen nog door tot en met eind 2020.

Het onderzoek bestaat uit twee deelonderzoeken:

  • Deelonderzoek 1 afgeronde KSG-projecten rondes 2015-2017: onder alle hoofdaanvragers (lokale sport- en beweegaanbieders) van de afgeronde Sportimpulsprojecten uit rondes 2015-2017 wordt een online vragenlijst afgenomen. Daarnaast vinden verdiepende interviews met betrokkenen (uitvoerders en samenwerkingspartners) van zes afgeronde KSG-projecten plaats. Het doel van dit deelonderzoek is om inzicht te krijgen in de mate van borging van de projecten, werkzame elementen van borging, het bereik en de effecten van de projecten.
  • Deelonderzoek 2 lopende KSG-projecten ronde 2018: bij vier lopende KSG-projecten uit 2018 worden na één jaar en na twee jaar na de start verdiepende interviews met betrokkenen (uitvoerders en samenwerkingspartners, ouders van deelnemers en deelnemers) gehouden. Ook worden uitvallers van projecten bevraagd. Daarnaast worden de monitor- en evaluatieresultaten van alle 2018 projecten na twee jaar verzameld en samengevat. Het doel van dit deelonderzoek is om inzicht te krijgen in het verloop, het bereik, werkzame elementen en de effecten van de projecten.

Deelonderzoek 1 wordt uitgevoerd in het najaar van 2019. De eindrapportage wordt verwacht in januari 2020. Deelonderzoek 2 wordt uitgevoerd in het najaar van 2019 en het najaar van 2020. De tussenrapportage wordt verwacht in februari 2020 en de eindrapportage in januari 2021.

Contactpersoon: Linda Ooms.

Ondersteuning bij her-erkenning Denken en Doen

De interventie ‘Denken en Doen’ van de Nederlandse Bridge Bond (NBB) richt zich op het vergroten van het aantal sociale contacten en daarmee het sociale netwerk van (eenzame) ouderen van 60 jaar en ouder. Hierbij wordt de denksport bridge ingezet als middel om mensen met elkaar te verbinden. Ook de bridgedocent speelt een actieve rol in het stimuleren van de sociale interactie tussen deelnemers.

De interventie Denken en Doen heeft binnen het Erkenningstraject Interventies reeds de erkenning ‘Goed Onderbouwd’. Dit betekent dat de werkzaamheid van de interventie aan de hand van wetenschappelijke theorie en/of modellen is onderbouwd. De erkenning ‘Goed Onderbouwd’ is vijf jaar geldig. Het Mulier Instituut ondersteunt de NBB bij de actualisatie van de onderbouwing voor de her-erkenning.

De ondersteuning vindt plaats in de periode juli-augustus 2019

Contactpersoon: Linda Ooms.

Uitgelicht

Docenten en ouderen waarderen bridge-interventie Denken en Doen

Zowel docenten als ouderen zijn erg tevreden over de bridgelessen die via de interventie Denken en Doen worden georganiseerd. Dankzij het bridgen bouwen deelnemende ouderen een sociaal netwerk op en zien zij elkaar ook buiten de bridgelessen om.

Dit concludeert het Mulier Instituut dat in opdracht van de Nederlandse Bridge Bond een procesevaluatie deed naar de interventie Denken en Doen, dat als doel heeft om het aantal sociale contacten, en daarmee het sociale netwerk van (eenzame) ouderen van 60 jaar en ouder, te vergroten. De denksport bridge wordt hierbij gebruikt om mensen met elkaar te verbinden.

Uitgelicht

Plezier en sociale interactie belangrijk bij bewegen kind met overgewicht

Beweegactiviteiten waarbij plezier en sociale interactie centraal staan bevorderen de beweegdeelname van kinderen met overgewicht. Ook de steun van én het samen bewegen met familieleden is erg belangrijk. Dit blijkt uit een literatuuronderzoek dat door het Mulier Instituut in opdracht van Judo Bond Nederland (JBN) is uitgevoerd. In dit onderzoek is gekeken naar factoren die van invloed zijn op het beweeggedrag van kinderen met overgewicht en effectieve elementen van beweeginterventies die deze factoren aanpakken. Op basis van de resultaten van het literatuuronderzoek zijn aanbevelingen gedaan om de interventie Judo in de zorg van de JBN verder te ontwikkelen voor kinderen met overgewicht.