Sportonderzoek voor gemeenten en beleidsmakers

Beleid ontwikkelen is één stap. Maar hoe werkt het in de praktijk? Met monitoring van sportbeleid krijg je inzicht in wat werkt, wat beter kan en waar bijsturing nodig is.

Het monitoren van sport- en beweegbeleid is al meer dan 25 jaar een belangrijke pijler van ons werk. Zo voeren we de Verenigingsmonitor uit: een onderzoek naar de stand van sportverenigingen in Nederland.

We doen dit:

• landelijk, als benchmark;
• lokaal, voor gemeenten zoals Den Haag, Delft en Tiel;
• regionaal, zoals met de Overijsselse Verenigingsmonitor (met Sportservice Overijssel).

Met deze inzichten kunnen gemeenten en sportorganisaties hun beleid gericht verbeteren.

Om beleid effectiever en kostenefficiënter te maken, is goed onderbouwd inzicht in data en ontwikkelingen essentieel.

Met beleidsondersteunend onderzoek helpen wij bij het maken van strategische keuzes. Bijvoorbeeld met:

• cijfers over sportdeelname (lokaal en landelijk);
• vraag- en aanbodanalyses van sportaccommodaties;
• inzicht in trends, zoals padel en andere opkomende sporten;
• haalbaarheidsstudies voor sportprojecten, -accommodaties en -evenementen.

Zo kunnen we bijvoorbeeld laten zien of er behoefte is aan extra sportvelden, sportzalen of padelbanen. Of waar bepaald sportaanbod juist ontbreekt.

Daarnaast onderzoeken we hoe gemeenten de openbare ruimte beweegvriendelijker kunnen maken.

Goed sportbeleid begint met betrouwbare data. Het Mulier Instituut verzamelt en analyseert sport- en beweegdata voor ministeries, gemeenten en sportorganisaties.

Wij werken met:

• eigen onderzoeken, zoals het Nationaal Sportonderzoek;
• panels en accommodatiedata (zoals de DSA);
• externe databronnen, bijvoorbeeld van het CBS.

Daarnaast beheren we de infrastructuur van Sport Data Valley (SDV). Daarmee maken we sportdata beter toegankelijk en bruikbaar voor beleidsmakers.

Onze data-analyse helpt om trends te begrijpen en beleid gericht bij te sturen.

Wat is het effect van sportbeleid en interventies? En leveren ze op wat je verwacht?

Wij voeren evaluatie- en effectonderzoek uit naar:

• inzet van buurtsportcoaches;
• lokale sport- en beweegprogramma’s;
• (beleid over) buitenspelen en de motorische vaardigheden van kinderen;
• sportevenementen;
• gemeentelijk sportbeleid.

Veel interventies worden ingezet om sportdeelname te vergroten of gezondheid te verbeteren. Maar het is niet altijd duidelijk wat daadwerkelijk werkt. Met onderzoek maken wij die effecten inzichtelijk.

Ook ondersteunen we lokale rekenkamers met onafhankelijk onderzoek naar doelmatigheid en effectiviteit van beleid.

Zijn er voldoende sportaccommodaties in jouw gemeente? Of zijn er door bevolkingsgroei extra velden en sportzalen nodig? Kan het gebruik van bestaande voorzieningen slimmer worden georganiseerd?

Gemeenten staan voor keuzes: moet je investeren in nieuwe sporten zoals padel of pickleball? Is boulderen populair genoeg voor een nieuwe hal? En hoe ga je om met piekbelasting en ruimtegebruik?

Met onze vraag- en aanbodanalyse van sportaccommodaties helpen we gemeenten om deze vragen te beantwoorden. We brengen zowel het huidige aanbod als de toekomstige behoefte in kaart.

We deden dit bijvoorbeeld voor:

• Westland: strategische accommodatieplanning en investeringsvoorstellen.
• Gouda: integraal huisvestingsplan voor sport en onderwijs.
• Haarlemmermeer: toekomstscenario’s voor groei en spreiding.
• Goeree-Overflakkee: versterking van verenigingen en accommodaties.
• Zwijndrecht: afwegingskader voor investeringen in padelbanen.

Onze analyses helpen gemeenten om duurzame keuzes te maken en beter in te spelen op de behoeften van inwoners.

Met de Verenigingsmonitor onderzoeken we hoe het ervoor staat met sportverenigingen in Nederland. Dit doen we zowel landelijk als lokaal, voor gemeenten, provincies en sportbonden.

De monitor bestaat uit een uitgebreide vragenlijst die we uitzetten onder verenigingen. Het landelijke panel staat model voor de ongeveer 26.000 sportverenigingen die Nederland telt.

Gemeenten kunnen de Verenigingsmonitor inzetten om:

• inzicht te krijgen in de vitaliteit van verenigingen;
• lokale vraagstukken te onderzoeken;
• beleidskeuzes beter te onderbouwen.

Een lokale verenigingsmonitor kunnen we uitbreiden met specifieke vragen die spelen in de gemeente. Daarnaast is het mogelijk om een vitaliteitsindex toe te voegen. Daarmee meten we de organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie van verenigingen. In 2026 voeren we de Verenigingsmonitor uit voor onder meer Den Haag, Delft en Tiel. De resultaten vergelijken we met landelijke cijfers en andere gemeenten. Door deze benchmark weet je als gemeente beter hoe je ervoor staat.

Hoeveel kost het beheer van een sportaccommodatie? Hoe verhouden huurtarieven zich tot andere gemeenten? En in hoeverre dekken inkomsten de kosten?

Een groot deel van het gemeentelijke sportbudget gaat naar de bouw en exploitatie van sportaccommodaties. Tegelijkertijd hebben keuzes rondom tarieven direct invloed op toegankelijkheid van sport.

Wij voeren huurtarieven- en exploitatieonderzoek uit voor onder andere:

• sporthallen;
• zwembaden;
• sportparken.

Daarbij beantwoorden we vragen zoals:

• Hoe is de exploitatie georganiseerd?
• Welke tarieven worden gehanteerd?
• Hoe verhouden deze zich tot vergelijkbare gemeenten?
• In welke mate dekken inkomsten de kosten?

Deze onderzoeken zijn altijd maatwerk en sluiten aan bij de lokale situatie. Zo namen we bijvoorbeeld het tarievenstelsel van Hoogeveen onder de loep. Dit leidde tot lagere tarieven voor buitensport en een nieuwe tarievenstructuur. Ook gemeenten als Amersfoort en Heemskerk maakten gebruik van vergelijkbaar onderzoek.

Is het organiseren van een sportevenement of het bouwen van een nieuwe accommodatie financieel en maatschappelijk haalbaar?

Gemeenten en provincies staan regelmatig voor dit soort vragen. Bijvoorbeeld:

• Is het binnenhalen van een groot sportevenement de investering waard?
• Is er voldoende vraag naar een nieuwe sportvoorziening, zoals een zwembad of wielerbaan?
• Wat zijn de verwachte kosten, baten en maatschappelijke effecten?

Met een haalbaarheidsstudie sport brengen we dit in kaart. We analyseren onder andere:

• kosten en baten;
• verwachte bezoekersaantallen;
• maatschappelijke impact;
• risico’s en kansen (via een SWOT-analyse).

Daarnaast voeren we marktanalyse uit waarin we vraag en aanbod combineren. Zo bepalen we of een investering aansluit bij de behoeften van inwoners.

Onze studies helpen gemeenten om goed onderbouwde beslissingen te nemen over grote investeringen.

Een van de grootste uitdagingen binnen inclusief sportbeleid is om vraag en aanbod goed op elkaar af te stemmen.

Waar is de behoefte het grootst? Welke voorzieningen zijn er al? En waar zitten de belangrijkste drempels voor inwoners met een beperking?

Wij helpen gemeenten door:

• de potentiële vraag naar sport in kaart te brengen;
• het bestaande sportaanbod te analyseren;
• kwalitatief onderzoek te doen naar ervaringen, wensen en drempels.

We spreken inwoners persoonlijk en vertalen hun behoeften naar concrete beleidsadviezen.

Dit deden we bijvoorbeeld in:

• Voorne aan Zee, waar bleek dat aanbieders meer kennis nodig hadden om goed aan te sluiten op de doelgroep.
• Rotterdam, waar onze inzichten zijn vertaald naar maatregelen binnen ‘Rotterdam Sport Onbeperkt’.

Daarnaast ontwikkelden we een praktische toolbox (met steun van het ministerie van VWS) waarmee gemeenten zelf onderzoek kunnen doen naar sportbehoeften van mensen met een beperking.

Wat zijn de belangrijkste trends in sportdeelname? Hoe ontwikkelt individueel sporten zich ten opzichte van verenigingssport? En hoe meet je de sportdeelname in jouw gemeente?

Dit zijn vragen waar veel gemeenten mee worstelen bij het ontwikkelen van sport- en beweegbeleid.

Met sportdeelname-onderzoek brengen we in kaart:

• wie er sporten in de gemeente;
• wie er niet sporten;
• welke sporten populair zijn;
• welke motieven en belemmeringen een rol spelen.

Onze aanpak bestaat uit:

• internetonderzoek met de Richtlijn Sportdeelname Onderzoek (RSO);
• aanvullende vragen afgestemd op de gemeente;
• benchmarking met landelijk onderzoek (zoals het Nationaal Sportonderzoek);
• analyse van doelgroepen en sportprofielen.

Zo ontstaat een compleet en verdiepend beeld van sport en bewegen in de gemeente. We voerden dit onderzoek bijvoorbeeld uit voor de gemeente Maastricht, waar we inzicht gaven in sportdeelname, voorkeuren en belemmeringen van inwoners.

Lokale rekenkamers doen onafhankelijk onderzoek naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van gemeentelijk beleid. Sportbeleid maakt daar een belangrijk onderdeel van uit.

Wij ondersteunen rekenkamers met specialistisch onderzoek naar sport- en beweegbeleid. Bijvoorbeeld naar:

• de inzet en effectiviteit van buurtsportcoaches;
• subsidies en tarieven binnen sportbeleid;
• investeringen in sportaccommodaties.

Om beleid goed te kunnen beoordelen, is kennis nodig van sportorganisaties, financiering en trends in de sportsector. Die expertise brengen wij mee. Met onze analyses helpen we rekenkamers om het gevoerde sportbeleid goed te duiden en te beoordelen.

Niet elke onderzoeksvraag past binnen een standaardaanpak. Daarom biedt het Mulier Instituut ook maatwerk voor sportonderzoek.

Gemeenten komen regelmatig met specifieke vragen die vragen om een aangepaste aanpak. Bijvoorbeeld:

• nieuwe ontwikkelingen, zoals urban sports;
• het meten van maatschappelijke impact;
• specifieke doelgroepen of wijken;
• lokale beleidsvraagstukken die niet in bestaande modellen passen.

Een goed voorbeeld is een vraag uit Rotterdam over het meten van de impact van urban sports . Samen ontwikkelden we een aanpak die recht deed aan de dynamiek van deze doelgroep én beleidsmatig bruikbaar was.

Onze kracht ligt in:

• het combineren van bestaande methoden met nieuwe inzichten;
• het vertalen van complexe vragen naar praktische onderzoeken;
• samenwerken met opdrachtgevers bij elke stap.

Zo ontstaat onderzoek dat niet alleen klopt, maar ook écht bruikbaar is in de praktijk. Bespreek jouw onderzoeksvraag met ons.