De ideale sportbegeleider
Focusgroepen met jongeren op het vmbo
Samenvatting
Het VMBO Sportlab heeft als doel om jongeren op het vmbo meer te laten bewegen. Dit rapport beschrijft het onderzoek gericht op het ontdekken van de kenmerken van sportbegeleiders die jongeren inspireren. Daarnaast is geëxperimenteerd met werkvormen om jongeren te betrekken in onderzoek.
Het onderzoek werd uitgevoerd op het Mondial College in Nijmegen met tweedejaars vmbo-leerlingen. Er waren twee bijeenkomsten tijdens de gymles met als onderwerp (1) Focus op het uiterlijk en de uitstraling van sportbegeleiders en (2) Focus op het gedrag en de karaktereigenschappen van sportbegeleiders.
De belangrijkste bevindingen rondom kenmerken van een ideale sportbegeleider zijn opgedeeld in uiterlijk/uitstraling en gedrag/karaktereigenschappen van een sportbegeleider. Er blijkt dat jongeren geen sterke voorkeur hebben voor de afkomst of het geslacht van de sportbegeleider, maar zij vinden het belangrijk dat de begeleider er sportief uitziet en niet te oud is (20-50 jaar). Belangrijke eigenschappen van een sportbegeleider zijn ervaring, respectvol, duidelijk, grappig, toegankelijk, stimulerend, fanatiek en empathisch. Een goede sportbegeleider motiveert, geeft goede tips, en creëert een veilige en respectvolle omgeving.
Qua ervaringen met de werkvormen zien we dat leerlingen verschillende werkvormen waardeerden, zoals een soort ‘over-de-streep’ oefening. Creatieve opdrachten waarin leerlingen met woordenwolken mochten maken en plaatjes uit tijdschriften mochten knippen werd positief ontvangen. Tijdens de opdrachten werd duidelijk dat herhaling van de opdracht en samenvatten belangrijke aandachtspunten zijn. Lange opdrachten werkten minder goed dan de korte opdrachten. Voor het faciliteren van werkvormen raden wij daarom aan om opdrachten kort te houden (maximaal 15 minuten) met een totale duur van bijeenkomsten tussen de 45-60 minuten. Zorg voor een goede groepsdynamiek door rekening te houden met de onderlinge verhoudingen tussen leerlingen. Evalueer opdrachten en materialen vooraf met een vergelijkbare doelgroep.
Aanbevelingen voor sportbegeleiders zijn: Wees motiverend, behulpzaam, eerlijk, respectvol en empathisch. Om als sportbegeleider te blijven leren hoe je leerlingen bereikt en met bepaalde situaties moet omgaan, kan het helpen om regelmatig te reflecteren op eigen eigenschappen en gedrag, en aan intervisiebijeenkomsten met andere sportbegeleiders deel te nemen. Daarnaast raden we aan om te investeren in het leren kennen van de jongeren en op hun individuele behoeften en wensen in te spelen.
Het huidige onderzoek biedt inzichten in gewenste kenmerken van sportbegeleiders voor jongeren van het vmbo en in participatieve werkvormen die jongeren in het vmbo aanspreken wanneer ze deelnemen aan onderzoek.
Literatuurverwijzing: Anselma, M., Preuhs, K., & Saat, J. (2025). De ideale sportbegeleider: focusgroepen met jongeren op het vmbo. VMBO Sportlab.