Ga naar de inhoud

Toegankelijkheid van zaalsportaccommodaties

Ervaringen van sporters met een motorische of visuele beperking

Samenvatting

Er is nog steeds een groot verschil tussen mensen met en zonder een beperking als het gaat om sportdeelname en sporten bij een vereniging. Voor mensen met een beperking is dat minder vanzelfsprekend dan voor mensen zonder een beperking. Bijvoorbeeld omdat de plek waar ze willen sporten niet toegankelijk (genoeg) is.

Met steun van het ministerie van VWS deed het Mulier Instituut daarom onderzoek naar de toegankelijkheid van zaalsportaccommodaties voor mensen met een beperking. We zijn daarvoor in gesprek gegaan met twaalf zaalsporters met een motorische en/of visuele beperking.

Veel ruimte voor verbetering in toegankelijkheid zaalsportaccommodaties
Er zijn wettelijke regels en richtlijnen om te zorgen voor een toegankelijke samenleving. Toch zijn de gebouwen en bijbehorende voorzieningen vaak nog niet toegankelijk (genoeg) voor zaalsporters met een motorische of visuele beperking. In en rondom gebouwen zijn bijvoorbeeld voldoende gehandicaptenparkeerplaatsen, een beschikbaar aangepast toilet, brede deuropeningen en een werkende lift nodig. En voorspelbare, vaste routes met geleidelijnen.

Als deze er niet zijn, vraagt het van de sporters met een beperking veel inzet en energie om te kunnen sporten. Zo moeten zaalsporters met een motorische beperking soms een wiel van hun sportrolstoel verwijderen om door een te smalle deuropening te kunnen. Dat plaatst de verantwoordelijkheid voor een toegankelijke accommodatie bij de sporter in plaats van bij de beheerder of eigenaar van de accommodatie.

Toegankelijkheid is meer dan alleen het gebouw
De route die de sporter aflegt van het zoeken naar een sport tot het moment van daadwerkelijk sporten, is ook onderdeel van een toegankelijke zaalsportaccommodatie. Het gaat ook om:

  • De bereikbaarheid van het gebouw: hoe makkelijk kunnen sporters met een beperking er met de auto of het openbaar vervoer komen?
  • De vindbaarheid van het gebouw en de sport: welke informatie kunnen mensen vinden over de sportmogelijkheden en de toegankelijke voorzieningen op een accommodatie?

Uit de gesprekken blijkt dat een toegankelijke zaalsportaccommodatie niet altijd vanzelfsprekend is voor zaalsporters met een beperking. Hoe meer aspecten van de zaalsportaccommodatie niet toegankelijk zijn, hoe meer inzet, energie en tijd het van de zaalsporters vraagt om er te kunnen sporten.

Wat beheerders, eigenaren en sportverenigingen kunnen doen
Beheerders en eigenaren van zaalsportaccommodaties kunnen de nodige voorzieningen regelen en sporters met een beperking hier vanaf het begin bij betrekken. Bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van beleids-, bouw- en nieuwbouwplannen. Het is ook belangrijk dat beheerders en eigenaren rekening houden met de route die de sporter aflegt om te kunnen sporten, en dit waar mogelijk te ondersteunen. Het gaat daarbij om vervoer, de route door de zaalsportaccommodatie én tijdens het sporten zelf. Het helpt als sporters en bezoekers hier online duidelijke informatie over kunnen vinden.

Verenigingen en andere sportaanbieders kunnen een belangrijke schakel zijn tussen de beheerder/eigenaar en de sporter met een beperking. En ze kunnen zelf de nodige aanpassingen in het sporten organiseren. Medesporters en trainers of coaches kunnen de sporter met een beperking ondersteunen wanneer voorzieningen nog niet toegankelijk genoeg zijn. De houding van de sportvereniging en haar leden is dan ook een belangrijke factor voor de sporter met een beperking. Niet alleen om de sportaccommodatie te gebruiken, maar ook om zich welkom te voelen.

Interviews met zaalsporters
Voor dit onderzoek zijn gesprekken gevoerd met twaalf zaalsporters met een beperking. Acht daarvan hadden een motorische beperking. Drie hadden een visuele beperking. En één iemand had een motorische én een visuele beperking.

Het onderzoek sluit aan bij de monitoring van de strategie 'Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030'. Het Mulier Instituut voerde het onderzoek uit met steun van het ministerie van VWS.

Literatuurverwijzing: Sparreboom, C., Hoogendijk, R., & Gómez Berns, A. (2026). Toegankelijkheid van zaalsportaccommodaties: ervaringen van sporters met een motorische of visuele beperking. Utrecht: Mulier Instituut.