Ruimte-onderzoek

Ruimte-onderzoek

Hebben we als gemeente voldoende accommodaties? Gegeven demografische veranderingen, waar gaan zich tekorten of overschotten voordoen? Biedt kunstgras (voldoende) soelaas? Is er genoeg ruimte voor bewegingsonderwijs binnen de vastgestelde normafstanden? Voor een snel en adequaat inzicht in de (toekomstige) behoefte aan sportaccommodaties heeft het MI een ruimte-instrument ontwikkeld. Dit instrument gaat afzonderlijk in op de behoefte aan buitensportaccommodaties, binnensportaccommodaties en zwembaden. Daarnaast heeft het Mulier Instituut een methodiek ontwikkeld om ook inzicht te bieden in de mogelijkheden om te sporten en bewegen in de openbare ruimte en de mate waarin dit zich verhoudt tot de behoefte van de bevolking.

Wilt u meer weten over hoe het ruimte-instrument u kan helpen om uw beleid vorm te geven? Neem vrijblijvend contact op met Remco Hoekman.

Ruimte-instrument buitensportaccommodaties

Met het ruimte-instrument maken we inzichtelijk wat de huidige vraag is naar buitensportaccommodaties en gaan daarbij afzonderlijk in op de diverse sporttakken (o.a. voetbal, hockey, korfbal, tennis, rugby en atletiek) en zetten dit af tegen het aanbod. Hierbij passen we de richtlijnen toe die sportbonden hanteren en die zijn vastgelegd in het handboek sportaccommodaties en hebben we aandacht voor nevengebruik van buitensportaccommodaties. Op basis van de verwachte bevolkingsontwikkeling, veranderende bevolkingssamenstelling en ontwikkelingen in de deelname aan takken van sport, bepalen we wat de vraag naar sportaccommodaties is voor de toekomst. Eventuele tekorten of overschotten worden zichtbaar door de toekomstige behoefte te vergelijken met het huidige aanbod, aangevuld met eventuele concrete uitvoeringsplannen voor extra velden, omzetting naar kunstgras of afstoting van velden.

Ruimte-instrument binnensportaccommodaties

Het ruimte-instrument binnensportaccommodaties gaat in op de behoefte aan ruimte voor de binnensportaccommodaties (sporthallen, sportzalen en gymzalen), door met behulp van draagvlakcijfers, benchmarkgegevens, bevolkingsprognoses en leerlingprognoses het aantal benodigde accommodaties voor nu en in de toekomst te bepalen. Op basis van verhuuroverzichten maken we bovendien inzichtelijk wat de bezetting is van de gemeentelijke binnensportaccommodaties op de piek- en dalmomenten. Met het oog op bewegingsonderwijs brengen we in kaart hoe groot de afstanden zijn tussen onderwijslocaties en binnensportaccommodaties en geven we aan waar eventuele knelpunten (kunnen) ontstaan.

Planningsinstrument zwembaden

Het Mulier Instituut heeft samen met de KNZB een planningsinstrument zwembaden ontwikkeld en voor het eerst toegepast in de gemeente Rotterdam.  Het instrument meet de zwemwaterbehoefte voor vijf verschillende activiteiten, te weten: onderwijs, sport, doelgroepenzwemmen, banenzwemmen en pretzwemmen. Door inzet van het planningsinstrument en gebruik van bevolkingsprognoses, gecombineerd met kwalitatief onderzoek onder zwembadmanagers, verenigingen en commerciële zwemscholen, wordt inzicht gegeven in de huidige en toekomstige behoefte aan overdekt zwemwater in een gemeente.

Sport en bewegen in de openbare ruimte

Het Mulier Instituut heeft de kernindicator beweegvriendelijke omgeving doorontwikkeld naar wijkniveau om goed zicht te krijgen op de lokaal aanwezige openbare ruimten die uitnodigen tot sport en bewegen. We verkennen welke sportief te gebruiken openbare ruimten beschikbaar zijn, hoe deze gebruikt worden en hoe deze (nog) geschikter gemaakt zouden kunnen worden. We besteden onder andere aandacht aan sportieve routestructuren (hardlooproutes, wandelroutes, etc.) en buitenfitnessvoorzieningen. We kijken verder naar mogelijkheden voor anders georganiseerde sport in de buitenruimte (o.a. bootcamp, loopgroepen) en lifestyle sports zoals skaten en free running. We hebben aandacht voor de fysieke omgeving, de organisaties die hier actief zijn en de activiteiten die er plaatsvinden. Dit levert interessante beleidsinformatie op voor gemeenten waarmee vorm kan worden geven aan het beleid rondom sport en bewegen in de openbare ruimte. Daarnaast helpt het om het belang van sport en bewegen te laten landen in de omgevingsvisies en –plannen die de komende jaren opgesteld worden vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2021.

Lopend onderzoek

Bronckhorst: ruimteonderzoek binnensport

De doelstelling van het ruimteonderzoek dat het Mulier Instituut uitvoert voor de gemeente Bronckhorst, is het in kaart brengen van de huidige en toekomstige (2025 en 2035) behoefte aan voorzieningen voor de binnensport. Met het onderzoek wordt inzichtelijk wat de huidige vraag is naar gemeentelijke binnensportvoorzieningen (sporthallen, sportzalen en gymzalen). Door confrontatie met het aanwezige aanbod wordt duidelijk of en in welke mate in Bronckhorst tekorten dan wel overschotten bestaan bij een of meerdere voorzieningen. Op basis van te voorziene demografische ontwikkelingen wordt bepaald of en in welke mate de vraag naar voorzieningen verandert en wat daarvan de implicaties zijn voor de verhouding met het bestaande aanbod.

De Fryske Marren: ruimteonderzoek binnen- en buitensport

In opdracht van de gemeente De Fryske Marren voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar de ruimtelijke behoefte aan buiten- en binnensportmogelijkheden in 2025 en 2035 in De Fryske Marren. De normatieve behoefte aan sportaccommodaties wordt op basis van bevolkingsprognoses en recente ontwikkelingen in de sportdeelname en het sportaccommodatiegebruik bepaald. Door het uitvoeren van een bezettingsanalyse van de binnensportruimtes en het in beeld brengen van het nevengebruik van de velden en banen, bezien we hoe het huidige gebruik van de accommodaties zich verhoudt tot de normatieve behoefte.

De Fryske Marren is een plattelandsgemeente met ruim 50.000 inwoners verspreid over 51 (officiële) kernen. De leefbaarheid van de kernen speelt daarnaast een rol rondom de discussies over toekomstige investeringen in de sportaccommodaties. Beide aspecten zullen op basis van informatie uit de projecten Sport in transitieregio’s en Sportverenigingen in krimpkernen in de beschouwing van de resultaten worden meegenomen.

Met het rapport heeft de gemeente De Fryske Marren inzicht in de groei of afname van de behoefte aan de diverse sportaccommodaties in De Fryske Marren en onderbouwing voor de ontwikkeling van een integrale sportnota.

Ede/Wageningen: behoefte zwemwater en ijsbaan

In opdracht van de gemeenten Ede en Wageningen onderzoekt het Mulier Instituut de huidige en toekomstige behoefte aan (binnen)zwemwater. In dit onderzoek wordt de planningsnorm – die het Mulier Instituut samen met de KNZB heeft ontwikkeld in onderzoek naar de Rotterdamse zwemwaterbehoefte – opnieuw ingezet. Met behulp van deze planningsnorm worden de huidige capaciteit en functionaliteit van de zwembaden afgezet tegen de behoefte. Knelpunten in onder- of overcapaciteit worden zo inzichtelijk, zowel voor de huidige situatie als voor de toekomst (2030). Naast cijfers zijn ook stakeholders in dit onderzoek van belang. Er worden verschillende lokale partijen uit Ede en Wageningen betrokken, zoals zwemverenigingen, zwembadmanagers en zwemscholen.

In het tweede deel van het onderzoek verkennen we het verzorgingsgebied van een mogelijk te realiseren 400-meterkunstijsbaan in Ede/Wageningen. We analyseren hiervoor het aantal inwoners en de bijbehorende reistijden in het potentiële verzorgingsgebied. We relateren deze uitkomsten aan de kenmerken van de verzorgingsgebieden van de bestaande 400-meterkunstijsbanen in Nederland.

Gorinchem: onderbouwing nieuw tariefstelsel

De huurtarieven van de sporthallen en het zwembad in Gorinchem zijn volgens de gebruikers (te) hoog in vergelijking met andere gemeenten en de buitensport. Dit kwam naar voren uit het onderzoek ‘Ruimte voor binnensport Gorinchem’. Omdat de besluitvorming over de huidige tarieven ruim tien jaar oud is en op sportgebied de laatste jaren veel is gebeurd, vindt de gemeente het reëel om opnieuw naar de tarieven te kijken.

Om een (eventuele) herziening van de tarieven te onderbouwen, voert het Mulier Instituut in opdracht van de gemeente Gorinchem een studie uit naar de onderbouwing van een tarievenstelsel voor de nabije toekomst. Hiervoor geeft het onderzoek antwoord op de volgende vragen:

  1. Hoe is het huidige tarievenstelsel voor sportaccommodaties tot stand gekomen en hoe zijn de baten en lasten per accommodatie opgebouwd?
  2. Welke (landelijke) ontwikkelingen hebben zich de afgelopen jaren voorgedaan die van invloed kunnen zijn op de tariefstructuur van de sportaccommodaties?
  3. Hoe verhouden de huidige tarieven voor binnensport, buitensport en het zwembad zich tot vergelijkbare gemeenten?
  4. Welke verbeterpunten zien de gebruikers (sportverenigingen) voor het huidige stelsel?
  5. Welke verbeterpunten zien de aanbieders (gemeenten Gorinchem en SGS) voor het huidige stelsel? En welke randvoorwaarden stellen zij?

De antwoorden op bovenstaande vragen worden verkregen door diverse vormen van informatieverzameling en analyse. Zowel kwantitatief (analyses van beleidsdocumenten en jaarrekeningen) als kwalitatief (interviews en discussiemomenten) zal het huidige en gewenste tariefstelsel worden beschouwd.

De verwachting is dat het eindrapport in het voorjaar van 2019 gereed is.

Neem voor meer informatie over dit onderzoek contact op met David Romijn.

Hoogeveen: ruimtelijke behoefte binnensport

In opdracht van de gemeente Hoogeveen voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar de huidige en toekomstige behoefte aan binnensportvoorzieningen in Hoogeveen. Er wordt een beeld gegeven van de aanwezige binnensportaccommodaties, de spreiding over de gemeente en de geschiktheid voor bewegingsonderwijs en sportgebruik.

Met gebruik van bevolkings- en draagvlakcijfers wordt normatief het aantal benodigde binnensportvoorzieningen bepaald. Door het uitvoeren van een bezettingsanalyse bezien we hoe het huidige gebruik van de binnensportvoorzieningen zich verhoudt tot de normatieve behoefte. Op basis van bevolkings- en leerlingprognoses en recente landelijke en lokale ontwikkelingen analyseren we hoe de vraag naar binnensportaccommodaties zich tot 2030 zal ontwikkelen. We beschouwen de ruimtelijke configuratie van het binnensportaanbod en bezien in hoeverre deze aansluit bij de behoefte. Hierbij houden we tevens rekening met de spreiding ten opzichte van de schoollocaties.

Met het rapport heeft de gemeente Hoogeveen inzicht in de groei of afname van de behoefte aan binnensportvoorzieningen in Hoogeveen en onderbouwing van waar eventuele planmatige aanpassingen nodig zijn in het voorzieningenaanbod.

Nijmegen: ruimtelijke behoefte binnensport

In opdracht van de gemeente Nijmegen voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar de ruimtelijke behoefte aan binnensportmogelijkheden in 2025 en 2035 in Nijmegen. Op basis van bevolkingsprognoses en draagvlakcijfers wordt normatief het aantal benodigde binnensportvoorzieningen bepaald. Door het uitvoeren van een bezettingsanalyse bezien we hoe het huidige gebruik van de binnensportvoorzieningen zich verhoudt tot de normatieve behoefte.

De bevolkingsontwikkeling van de Nijmeegse stadsdelen zal sterk uiteenlopen: groei in Nijmegen-Noord en aan het Waalfront, grotere vergrijzing in Dukenburg, Lindenholt en Nijmegen Nieuw-West. De huidige ruimtelijke configuratie van het aanbod wordt in deze context beschouwd, alsmede de spreiding ten opzichte van de schoollocaties, om te bezien in hoeverre de configuratie aansluit bij de behoefte.

Met het rapport heeft de gemeente Nijmegen inzicht in de groei of afname van de behoefte aan binnensportvoorzieningen in Nijmegen en onderbouwing van waar eventuele planmatige aanpassingen nodig zijn in het voorzieningenaanbod.

Schiedam: behoefteonderzoek sportvoorzieningen

In opdracht van de gemeente Schiedam voert het Mulier Instituut onderzoek uit naar de ruimtelijke behoefte voor buiten- en binnensport nu en in de toekomst (2025 en 2035). Naast sportparken, sporthallen en gymzalen besteden we specifiek aandacht aan de zwembaden en het sportief gebruik van de openbare ruimte. Het onderzoek bestaat uit vier delen:

  • Huidige en toekomstige behoefte buitensport
    Op basis van de verwachte ontwikkeling in de bevolkingsomvang, bevolkingssamenstelling en deelname aan sporten, bepalen we wat de vraag naar sportaccommodaties is in 2017/2018, 2025 en 2035. Eventuele tekorten of overschotten worden zichtbaar door de (toekomstige) behoefte te vergelijken met het huidige aanbod, aangevuld met eventuele concrete uitvoeringsplannen voor extra velden, omzetting naar kunstgras of afstoting van velden.
  • Huidige en toekomstige behoefte binnensport
    In het tweede deel van het onderzoek gaan we in op de behoefte aan ruimte voor de binnensport, door met behulp van draagvlakcijfers het aantal benodigde binnensportaccommodaties te bepalen. We voeren deze analyse uit voor 2017/2018, 2025 en 2035. Op basis van recente verhuuroverzichten maken we inzichtelijk wat de bezetting is van de gemeentelijke binnensportaccommodaties en waar zich eventuele knelpunten voordoen. We ondervragen ook de gebruikers van gemeentelijke binnensportaccommodaties om te onderzoeken hoe zij de kwaliteit en de gebruiksmogelijkheden van de accommodaties beoordelen.
  • Huidige en toekomstige behoefte aan zwemwater
    We beschrijven wat de gevolgen zijn van de verwachte bevolkingsontwikkeling voor de vraag naar instructiezwemmen en lidmaatschap van zwemverenigingen. Tevens brengen we in kaart wat binnen de gemeente de huidige capaciteit aan zwemwater is met betrekking tot instructiezwemmen en verenigingszwemmen. Door deze capaciteit, (toekomstige) vraag en het huidige gebruik van de zwembaden (bezetting) samen te nemen, ontstaat inzicht in de mogelijkheden tot optimalisering van het gebruik van overdekt zwemwater.
  • Analyse van de sportieve openbare ruimte
    In het vierde deel van het onderzoek verkennen we welke sportieve openbare ruimten beschikbaar zijn, hoe deze gebruikt worden en hoe deze (nog) geschikter gemaakt zouden kunnen worden. We besteden onder andere aandacht aan sportieve routestructuren (hardlooproutes, wandelroutes, etc.) en buitenfitnessvoorzieningen. We kijken verder naar mogelijkheden voor anders georganiseerde sport in de buitenruimte (o.a. bootcamp, loopgroepen) en lifestyle sports zoals skaten en free running,

Contactpersoon: ir. Karin Wezenberg-Hoenderkamp.

Súdwest-Fryslân: behoeftenonderzoek binnen- en buitensport

In opdracht van de gemeente Súdwest-Fryslân voert het Mulier Instituut een onderzoek uit naar de ruimtelijke behoefte voor de buiten- en binnensport in 2016, 2020 en 2030 in de gemeente. Het onderzoek bestaat uit twee delen:

  • Huidige en toekomstige behoefte aan buitensportvoorzieningen
    We maken inzichtelijk wat de huidige vraag is naar buitensportvoorzieningen voor voetbal, hockey, korfbal en atletiek en zetten dit af tegen het aanbod. Op basis van de verwachte bevolkingsontwikkeling, veranderende bevolkingssamenstelling en ontwikkelingen in de deelname aan takken van sport, bepalen we wat de vraag naar sportaccommodaties is in 2020 en 2030. Eventuele tekorten of overschotten worden zichtbaar door de toekomstige behoefte te vergelijken met het huidige aanbod, aangevuld met eventuele concrete uitvoeringsplannen voor extra velden, omzetting naar kunstgras of afstoting van velden.
  • Huidige en toekomstige behoefte aan binnensportvoorzieningen
    In het tweede deel van het onderzoek gaan we in op de behoefte aan ruimte voor de binnensportvoorzieningen (sporthallen, sportzalen en gymzalen), door met behulp van draagvlakcijfers, bevolkingsprognoses en leerlingprognoses het aantal benodigde accommodaties voor nu en in de toekomst te bepalen. Op basis van verhuuroverzichten maken we bovendien inzichtelijk wat de bezetting is van de gemeentelijke binnensportaccommodaties op de piek- en dalmomenten. Met het oog op bewegingsonderwijs brengen we in kaart hoe groot de afstanden zijn tussen onderwijslocaties en binnensportaccommodaties en geven we aan waar eventuele knelpunten (kunnen) ontstaan.