Sport in tijden van ziekte

dr. Agnes Elling

Senior onderzoeker/stafmedewerker wetenschapsontwikkeling

a.elling@mulierinstituut.nl 030-7210222

Betekenis van sport in tijden van gezondheid en ziekte (2013-2018)

Chronisch ziek-zijn betekent vaak een inbreuk op iemands leven en identiteit. Over het algemeen wordt aangenomen dat sport/bewegen goed is tijdens herstel, maar niet voor alle patiënten heeft sport een positieve betekenis en ook voor sportliefhebbers kunnen mogelijkheden en betekenis veranderen na ziekte. Medische adviezen die voorbij gaan aan de betekenis van sport voor patiënten zijn weinig effectief. ‘Sport in Tijden van Ziekte’ is een onderzoek naar de betekenis van sport en bewegen voor chronisch zieken en (interactieve) processen van betekenisgeving na de diagnose. Het doel is een bijdrage te leveren aan de verdere ontwikkeling/verfijning van sport- en beweeginterventies voor chronisch zieken. Centraal staan de verschillende typen sport-ziekte levensverhalen (“narratieven”) van mensen met diabetes, depressie, borstkanker en HIV/AIDS en de interactie met betekenissen in de (sportieve) begeleiding door (para)medici. Dit wordt aangevuld met vragenlijsten voor patiënten en etnografisch onderzoek (observaties bij bestaande interventieprogramma’s of andere sportieve groepsactiviteiten). Deze sociaal-wetenschappelijke benadering van de betekenis van sport in de medische context is complementair aan bestaand medisch onderzoek.

Dit onderzoek wordt gefinancierd door NWO, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek en duurt vier jaar. Het betreft een samenwerking tussen de afdeling Metamedica van het VUmc en het Mulier Instituut, waardoor er in het onderzoeksteam reeds veel ervaring is met onderzoek in respectievelijk de zorg en de sport. Samen met een sterk maatschappelijk consortium dat bij alle fasen van het onderzoek betrokken is, beoogt deze studie een verdere verbetering van de begeleiding van chronisch zieken bij het (weer) oppakken van sportieve activiteiten na de diagnose om de kwaliteit van leven te verbeteren.

Kijk voor meer informatie op de website van VUmc/ EMGO en op de website van Sport in Tijden van Ziekte.

For English, see VUmc/EMGO.

Beweging in de diabeteszorg (2018-2019)

ln het project ‘Sport in Tijden van Ziekte’ is onder andere onderzoek gedaan naar de betekenis van bewegen en sport voor mensen met type 2 diabetes. Daarnaast is ook onderzoek gedaan naar de ervaringen van zorgverleners met bewegen in de diabeteszorg. Leefstijl, waaronder voldoende beweging, is een belangrijk maar lastig punt in het behandeltraject. Patiënten ervaren weinig (passende) zorg op dit gebied en zorgverleners geven aan dat gedragsverandering bij patiënten moeilijk te bereiken is.

Het doel van dit implementatieproject is het verspreiden en toepassen van de resultaten uit het project ‘Sport in Tijden van Ziekte’. De voornaamste doelgroep bestaat uit zorgverleners die mensen met type 2 diabetes begeleiden en stimuleren bij het (weer) oppakken van bewegen. ln de eerste fase ontwikkelen we samen met en voor deze zorgverleners een werkboek met ervaringsverhalen, dilemma’s uit de praktijk, theorie en praktische opdrachten. Hierdoor kunnen ze hun competenties op het gebied van beweegzorgverlening verder ontwikkelen. Dit werkboek wordt ontwikkeld en verspreid met hulp van de Nederlandse Diabetes Federatie, de Bas van de Goor Foundation en het Regionaal Overleg Huisartsen Amsterdam (ROHA).

ln de tweede fase ontwikkelen we met zorgverleners van de zorggroep ROHA een methodiek waarmee de praktijkondersteuners en huisartsen op een systematische wijze samen dilemma’s uit de praktijk uitwerken en op hun eigen handelen reflecteren. Dit is een verdere vertaalslag van het werkboek. De methodiek wordt íngevoegd in de bestaande structuren van de ROHA en zal aansluiten op de specifieke context waarin deze zorgverleners werken.

Neem voor meer informatie contact op met Mirjam Stuij.

 

Uitgelicht

Sport vraagt om meer dan een beweegadvies

Het is belangrijk dat zorgverleners in de spreekkamer (meer) ruimte bieden voor het vertellen van verschillende ziekteverhalen en daarin aandacht hebben voor de betekenis van bewegen en sport. Alleen het geven van een beweegadvies is meestal niet voldoende, zo blijkt uit verhalen van mensen met type 2 diabetes en hiv. Vanuit beide groepen geeft de meerderheid aan dat ze zich bij het (weer) gaan sporten of bewegen onvoldoende begeleid voelen. Binnen de behandeling zou niet alleen ruimte moeten zijn voor sport- en beweegadvies in het kader van gezonde leefstijl, maar vooral ook vanuit een bredere relatie tot kwaliteit van leven.

Uitgelicht

Sport en bewegen belangrijk voor mensen met chronische ziekte, maar geen wondermiddel

Veel mensen die een depressie of borstkanker hebben (gehad), ervaren dat bewegen en sport op verschillende manieren belangrijk zijn voor herstel, preventie of acceptatie. De uitkomsten van het onderzoek Sport in Tijden van Ziekte bevestigen het belang van bewegen en sport voor veel mensen die een depressie of borstkanker hebben (gehad), maar tonen ook aan dat het geen wondermiddel is.