Gehandicaptensport

Sport en bewegen voor mensen met een beperking staat de laatste jaren steeds meer in de belangstelling van de landelijke, provinciale en lokale overheid en eveneens bij het bredere publiek. Successen op de Paralympische Spelen, maar vooral ook de ondertekening van het VN-Verdrag Handicap in 2016 en de daardoor toegenomen aandacht voor gelijke kansen voor mensen met een beperking om deel te nemen aan de samenleving, dragen daar in belangrijke mate aan bij. Onderzoek laat zien dat deelnemen aan sport en bewegen voor mensen met een beperking of chronische aandoening niet vanzelfsprekend is en extra stimulans en ondersteuning behoeft. Overheden en maatschappelijke organisaties nemen daarom maatregelen om sport en bewegen toegankelijk te maken voor iedereen. Recentelijk kreeg dit vorm via het deelakkoord Inclusief sporten en bewegen, dat deel uit maakt van het Nationaal Sportakkoord en dat moet uitmonden in lokale initiatieven.

Het Mulier Instituut heeft een lange traditie in het op de voet volgen van ontwikkelingen in:

  • (Trends in) de sport- en beweegdeelname van verschillende groepen personen met een beperking of aandoening, en de door hen ervaren wensen en behoeften en stimulansen en belemmeringen om te sporten;
  • Het beleid, de organisatie en toegankelijkheid van sporten en bewegen voor deze groepen.

We kijken in het onderzoek naar personen met een lichamelijke beperking (horen, zien, bewegen), verstandelijke beperking, chronische aandoening, gedrags- en psychische problemen.

Data worden verzameld via nieuw en bestaand onderzoek, in samenwerking met en in opdracht of met subsidie van diverse organisaties die betrokken zijn bij sporten en bewegen voor mensen met een beperking op landelijk, provinciaal of lokaal niveau. Denk aan het ministerie van VWS, Kenniscentrum Sport en Bewegen, RIVM, NOC*NSF, provincies, gemeenten, Fonds Gehandicaptensport en bijvoorbeeld Special Olympics Nederland.

In figuur 1 wordt een algemeen beeld gegeven van de deelname aan sport voor diverse groepen in de tijd. ‘Lichamelijke beperking’ is een samenvatting van de sportdeelname van mensen met een motorische, visuele en/of auditieve beperking. Kijk voor meer informatie in het websheet Ontwikkeling sport voor mensen met lichamelijke beperking.

Monitor personen met een beperking 2020

In 2020 voert het Mulier Instituut onderzoek uit naar de sport- en beweegdeelname van personen met een beperking en naar de ontwikkelingen in het beleid en de organisatie van sport en bewegen voor deze bevolkingsgroep. Dit onderzoek is onderdeel van de meerjarige monitor naar vijf bevolkingsgroepen in het kader van het Deelakkoord Inclusief sporten en bewegen van het Nationaal Sportakkoord.

Voor de monitor wordt gebruik gemaakt van bestaande kennis en data en worden nieuwe deelonderzoeken uitgevoerd. De centrale vraagstelling van de monitor luidt als volgt:

“Hoe ziet de sport- en beweegdeelname van mensen met een beperking en het organisatie- en beleids-‘landschap’ er anno 2020 uit, wat is in beide aspecten veranderd in de afgelopen jaren, welke factoren spelen hierbij een rol en wat zijn de verwachtingen, maatregelen en knelpunten ten aanzien van het streven naar een inclusieve sport- en beweegomgeving voor mensen met een beperking?”

In deze monitor worden (waar mogelijk) de volgende kenmerken meegenomen:

  • Motorische beperking;
  • Visuele en auditieve beperking;
  • Verstandelijke beperking/zwakbegaafdheid/moeilijk lerend;
  • Chronische aandoeningen;
  • Gedragsproblemen (zoals ADHD/AD, autisme spectrum stoornis);
  • Psychische en psychiatrische problemen;
  • Overige sociaal-demografische kenmerken zoals leeftijd, geslacht, ervaren gezondheid, gebruik hulpmiddelen.

In 2020 voeren we de volgende deelonderzoeken uit:

  • Literatuur- en deskresearch;
  • Interviews met experts in het landschap;
  • Interviews met personen met een beperking (stage onderzoek);
  • Secundaire analyse data bevolkingsonderzoeken;
  • Peilingen stakeholders (gemeenteambtenaren sport; buurtsportcoaches; sportverenigingen; sportbonden; regio coaches aangepast sporten);
  • Peilingen bevolking (beeldvorming algemene bevolking via Nationaal Sportonderzoek; onderzoek betekenis inclusief sporten en bewegen personen met een beperking en vertegenwoordigers/mantelzorgers via open bevraging);
  • Case studies gemeenten (stage onderzoek).

Bij de ontwikkeling van onderzoeksinstrumenten en de uitvoering van het onderzoek werken we zoveel mogelijk samen met experts in het landschap en personen met een beperking.

Eind 2020 worden de resultaten van de deelonderzoeken verzameld in de rapportage Monitor sport- en bewegen mensen met een beperking 2020. Tussentijds worden resultaten gepubliceerd in fact- of webstheets, artikelen of presentaties.

Klik hier om de factsheet ‘Invloed van de coronamaatregelen op actieve mensen met een beperking’ te downloaden.

1-meting programma #PlayUnified

In 2018 is Special Olympics Nederland gestart met #PlayUnified. Dit programma heeft het doel om mensen met een verstandelijke beperking door middel van sport in contact te laten komen met mensen zonder beperking. In 2018 heeft een uitgebreide (social) media campagne plaatsgevonden waarbij sporters met een verstandelijke beperking bekende Nederlandse topsporters in hun sportdiscipline uitdaagden voor een challenge. Het Mulier Instituut heeft bij aanvang van het programma in opdracht van Special Olympics Nederland een nulmeting uitgevoerd naar de effecten van #PlayUnified. Nu, twee jaar later, vindt de 1-meting plaats.

De 1-meting heeft als doel om vast te stellen of  ten opzichte van de nulmeting veranderingen zijn opgetreden in:

  • De (georganiseerde) sport- en beweegdeelname van mensen met een verstandelijke beperking;
  • De aandacht voor mensen met een verstandelijke beperking bij sportbonden en sportverenigingen;
  • Ontmoetingen tussen mensen met en zonder verstandelijke beperking in sport en de bekendheid van het programma.

Hiervoor vinden de volgende deelonderzoeken plaats:

  • Deskresearch;
  • Online vragenlijstonderzoek onder vertegenwoordigers van mensen met een verstandelijke beperking;
  • Online vragenlijstonderzoek onder sportverenigingen (via het Verenigingspanel van het Mulier Instituut en via Special Olympics Nederland);
  • Online vragenlijstonderzoek onder sportbonden (in samenwerking met NOC*NSF).

Voor meer informatie neem contact op met Caroline van Lindert.

 

Websheet

Ontwikkeling sport voor mensen met een beperking

Het Mulier Instituut heeft in een interactieve rapportage de ontwikkeling van sport voor mensen met een lichamelijke beperking in beeld heeft gebracht. De sportdeelname van volwassenen met een matige/ernstige lichamelijke beperking blijft een stuk lager dan van volwassenen zonder beperking. Waar voor mensen zonder beperking de sportdeelname de laatste jaren toeneemt, blijft de sportdeelname voor mensen met een beperking stabiel.

Factsheets

Sportdeelname mensen met beperking

De sportdeelname van mensen met een beperking blijft ver achter op de sportdeelname van mensen zonder beperking. Onder verschillende doelgroepen van mensen met een beperking is verschil te zien in sportdeelname, motieven en belemmeringen. Om de verschillende doelgroepen succesvol te bereiken is dan ook telkenmale een aangepaste aanpak nodig.

Uitgelicht

De organisatie van sportaanbod voor mensen met een beperking

Veel sportaanbieders (97% van de fitnesscentra, 90% van de zwemorganisaties en 55% van de sportverenigingen) hebben sporters met een beperking als lid/deelnemer. Gemiddeld gaat het per sportaanbieder om een relatief klein aantal sporters met een beperking, tussen de 0 en de 7 procent van het totaal aantal sporters bij een sportaanbieder. Vooral bij sportverenigingen en zwemorganisaties sporten mensen met een beperking mee met het reguliere aanbod.

Product

Toolbox behoefteonderzoek gehandicaptensport

Het Mulier Instituut heeft een toolbox behoefteonderzoek ontwikkeld die lokale of regionale organisaties (die zich bezighouden met gehandicaptensport) handvatten biedt om zelf een onderzoek uit te voeren naar de sport- en beweegbehoeften van mensen met een lichamelijke beperking en/of chronische aandoening, zodat zij inzicht krijgen in deze sport- en beweegbehoeften.