Kleine stapjes vooruit bij aanpak racisme en discriminatie

24 april 2025

Discriminatie en racisme in de sport aanpakken blijft een lastige opgave. Gemaakte actieplannen, goede voornemens en harde afspraken leiden wel tot kleine stapjes vooruit. Dat blijkt uit onze Monitor OVIVI (Ons Voetbal Is Van Iedereen) en OCIVI (Onze Club Is Van Iedereen). 

Over OVIVI en OCIVI

Begin 2020 startte het driejarige actieplan tegen racisme en discriminatie in het voetbal (OVIVI 1). Dit plan richtte zich op bewustwording van verschillende vormen van discriminatie in het betaald en amateurvoetbal en op het bevorderen van sociale inclusie. In september 2023 ging OVIVI 2 van start.

In 2023 startte ook het beleidsprogramma Onze Club Is van Iedereen (OCIVI) van NOC*NSF. OCIVI is geïnspireerd op OVIVI. NOC*NSF, de KNVB en het ministerie van VWS hopen dat de OVIVI-aanpak ook voor andere sporten kan werken. 

Aanknopingspunten voor de toekomst

Binnen OVIVI 2 zijn belangrijke stappen gezet die aanknopingspunten bieden voor het vervolg, stellen onze onderzoekers in de Monitor. Eén daarvan is de koppeling van de campagne ‘Discriminatie=Kansloos’ aan de inzet van interventies op amateurverenigingen. Ook heeft de KNVB maatregelen uitgerold voor betaaldvoetbalorganisaties (BVO’s). Maar de afname van trainingsprogramma’s en procesbegeleiding onder BVO’s blijven vooralsnog beperkt.

Breder dan alleen voetbal

Dankzij OCIVI haken nu ook andere sportbonden (bijvoorbeeld de hockey- en tennisbond) en brancheorganisaties (zoals NL Actief) aan. Dat heeft volgens onze onderzoekers absoluut meerwaarde. De sportbrede aandacht voor de aanpak van racisme en discriminatie en het bevorderen van inclusie, geeft een impuls aan de samenwerking met gemeenten en sportserviceorganisaties. Die zijn een belangrijke gesprekspartner van de clubs, met op lokaal niveau een aanjagende functie. 

Weinig prioriteit

In de Monitor OCIVI stellen onze onderzoekers dat veel bonden en brancheorganisaties antidiscriminatie en inclusie nog niet als prioriteiten zien. De aangeboden interventies worden daardoor minder afgenomen dan ze samen met NOC*NSF beogen. Tegelijkertijd helpt het niet dat veel van de aangeboden interventies – overgenomen van OVIVI – te zeer op voetbal en teamsport zijn gericht. Daarin herkennen veel andere sporters en sportbestuurders zich niet.

Blijvende aandacht nodig

Blijvende aandacht voor antidiscriminatie om dit thema op de (beleids)agenda te houden, is noodzakelijk, zegt onderzoeker Rens Cremers. ‘Discriminatie is ontoelaatbaar. Maar het is helaas niet reëel te verwachten dat handelen naar én handhaving van die norm binnen een jaar te verwezenlijken is. Het zou goed zijn als er dit jaar plannen gemaakt worden over hoe OVIVI en OCIVI hier vanaf 2026 mee verder kunnen.’