Verenigingsmonitor/-panel

Achtergrond MI Verenigingspanel en Verenigingsmonitor

De ontwikkelingen in de sport staan geen moment stil. Dat geldt ook voor de sportverenigingen, die in Nederland een essentiële rol spelen in het sportaanbod. Actuele en betrouwbare informatie over het reilen en zeilen van de duizenden sportverenigingen die ons land telt is onmisbaar voor adequaat sportbeleid. Het MI Verenigingspanel en de Verenigingsmonitor bieden deze beleidsinformatie.

Het Verenigingspanel is eind 1998 gestart, waarbij tot 2015 nauw is samengewerkt met NOC*NSF aan de uitbouw en ontwikkeling van de op het Verenigingspanel gebaseerde Verenigingsmonitor. De Verenigingsmonitor is een vragenlijst waarmee de Nederlandse sportvereniging wordt gevolgd in al haar facetten (leden, kader, activiteiten, accommodatie, financiën). Vanaf 2015 zijn het Verenigingspanel en de Verenigingsmonitor geheel in beheer bij het MI.

Representatief en betrouwbaar

Begin 2017 maken meer dan 2000 verenigingen deel uit van het Verenigingspanel. Het MI streeft naar een verdere uitbreiding van dit aantal tot 2500 teneinde de uitkomsten op betrouwbare wijze nog verder te kunnen uitsplitsen. De deelnemende verenigingen bieden 65 verschillende takken van sport aan en zijn afkomstig uit 323 gemeenten. In het panel zijn allerlei categorieën sportverenigingen naar evenredigheid vertegenwoordigd: grote en kleine verenigingen, clubs met teamsporten en (semi-) individuele sporten, clubs gevestigd in kleine en grote gemeenten, clubs met en zonder eigen accommodatie, etc. Het panel is daarmee representatief voor de georganiseerde breedtesport in Nederland. De respons op een vragenlijst is gemiddeld 45%. Bij de analyse wordt deze respons altijd eerst gewogen op het totale bestand van sportverenigingen in Nederland, zodat ook de uitkomsten representatief zijn. Omdat dit ook in voorgaande jaren altijd is gedaan, zijn de uitkomsten in de tijd goed vergelijkbaar.

Herhaalde en thematische peilingen

Deelnemende verenigingen worden jaarlijks 1 tot 3 keer ondervraagd. De vragenlijsten bevatten deels telkens terugkerende vragen ten behoeve van de Verenigingsmonitor, en deels thematische vragenblokken. Thematische vragenblokken worden uitgezet voor diverse opdrachtgevers. Zo zijn peilingen verricht op thema’s als de gezonde sportkantine, Veilig Sportklimaat, energiemaatregelen, sportgezondheidszorg, rookbeleid, sociale hygiëne, seksuele intimidatie, accommodatiebeleid en leden- en kaderbeleid.

Verenigingen kunnen zowel schriftelijk, telefonisch als per e-mail voor onderzoeken worden benaderd.

De peilingen voor de Verenigingsmonitor worden via een webenquête afgenomen.

Vertrouwelijkheid

Iedere vereniging heeft een uniek correspondentienummer. Dit nummer staat vermeld op alle vragenlijsten en correspondentie die de vereniging ontvangt. Via het nummer kunnen nieuwe gegevens over de vereniging worden gekoppeld aan eerder verzamelde gegevens. Hierdoor kan de omvang van vragenlijsten beperkt blijven en kunnen ook ontwikkelingen in de tijd worden gevolgd.

Met alle gegevens die worden verzameld, wordt zorgvuldig omgegaan. De wettelijke bepalingen met betrekking tot persoonsregistratie worden strikt toegepast. Adresgegevens worden apart bewaard en niet gedeeld met derden. Gepubliceerde gegevens zijn niet herleidbaar tot specifieke verenigingen, anonimiteit is gegarandeerd.

Publicaties

De verstrekte informatie wordt verwerkt in tabellen en grafieken, die worden opgenomen in factsheets, rapporten, artikelen en boeken. Vrijwel al deze publicaties komen tevens in pdf-vorm beschikbaar via de website van het MI, waarmee de verzamelde kennis over de sportverenigingen voor iedereen vrij toegankelijk is. Deelnemende verenigingen worden via e-mail op de hoogte gehouden van het uitkomen van nieuwe onderzoeksresultaten.

Een derde van de verenigingskantines is gezonder geworden

Een derde van de verenigingen (32%) geeft aan dat het aanbod in hun eigen verenigingskantine het afgelopen jaar gezonder is geworden. Bij verenigingen die van een kantine of horeca bij de sportaccommodatie gebruikmaken en geen eigen verenigingskantine hebben is dat 11 procent. Lees meer

Klik hier om het factsheet 'Gezonde sportkantines, assortiment, roken en alcohol' te downloaden (pdf).

Twee op de vijf sportverenigingen neemt duurzaamheidsmaatregelen

Om hun duurzaamheid te verbeteren, hebben Nederlandse sportverenigingen met een eigen accommodatie het afgelopen jaar het vaakst geïnvesteerd in LED-verlichting binnen (42%), een hoogrendementsketel (39%) en/of isolatie (25%). Een kwart van de verenigingen met een eigen accommodatie heeft geïnvesteerd in zonnepanelen en/of zonnecollector. Lees meer

Klik hier om het factsheet 'Duurzaamheidsmaatregelen bij sportverenigingen' te downloaden (pdf).

Drie van de tien verenigingen heeft zorgen over financiële toekomst

Drie van de tien verenigingen (30%) ziet de financiële toekomst somber in. Dit is vooral het geval bij kleinere clubs, clubs zonder accommodatie en zaalsportverenigingen. De meeste clubs hebben ten opzichte van afgelopen jaar de contributie gelijk gehouden. Lees meer

Klik hier om het factsheet 'Financiën sportverenigingen' te downloaden (pdf).

Bijna de helft van de sportverenigingen beschikt over EHBO-ers

De meeste sportverenigingen hebben een EHBO-koffer (81%) op de sportaccommodatie. Bijna de helft van de verenigingen (46%) beschikt over EHBO-ers en/of een AED-apparaat (44%). Andere zorgvoorzieningen zijn op de sportvereniging minder aanwezig. Lees meer

Klik hier om het factsheet 'Zorgvoorzieningen en blessurepreventie bij sportverenigingen' te downloaden (pdf).

Een kwart van de sportverenigingen is vitaal

Een kwart van de sportverenigingen in Nederland is vitaal. Een vitale vereniging heeft zijn eigen organisatie op orde, zorgt voor regulier sportaanbod en vervult daarnaast een bredere maatschappelijke functie. Tegenover deze vitale verenigingen staan evenzoveel verenigingen met een minder krachtige organisatie en die nauwelijks oog hebben voor een bredere maatschappelijke functie. Lees meer

Klik hier om het rapport 'Verenigingsmonitor. Jaarbericht 2016' te downloaden (pdf).

Een op de tien verenigingen heeft ledenstop en/of wachtlijst

Een op tien verenigingen in Nederland hanteert in 2015 een ledenstop en/of wachtlijst. In zeer sterk stedelijk gebied is dat bij bijna een kwart van de verenigingen het geval. Deze verenigingen zijn vooral in het westen van het land geconcentreerd.

Dit blijkt uit een peiling van het Mulier Instituut, die is uitgevoerd bij het MI Verenigingspanel op verzoek van het ministerie van VWS. Het aantal sportverenigingen met een ledenstop en/of wachtlijst is sinds 2008 nauwelijks veranderd. In 2008 had 5 procent van de verenigingen een ledenstop (4% in 2015) en 10 procent een wachtlijst (8% in 2015). Lees meer

Klik hier om het factsheet ‘Wachtlijsten bij sportverenigingen’ te downloaden (pdf).

Impuls voor energiebesparing bij sportverenigingen

Uit het factsheet Energiebesparing bij sportverenigingen blijkt dat 20% van de verenigingen gebruik maakt van groene stroom en vier vijfde van de verenigingen al over energiebesparende voorzieningen beschikt. De meest voorkomende voorzieningen zijn de hoog rendement verwarmingsketel, isolatie en isolerende beglazing. Toch geeft slechts één op de twintig verenigingen aan dat ze al zoveel op dit gebied hebben gedaan, dat de nieuwe subsidieregeling voor energiebesparende maatregelen voor hen geen zin heeft. Een derde van de verenigingen geeft aan zeker gebruik te willen maken van de nieuwe subsidieregeling en 10% heeft daarvoor al concrete plannen klaarliggen. Lees meer

Klik hier om het factsheet 'Energiebesparing bij sportverenigingen’ te downloaden (pdf).

Drie kwart sportverenigingen ziet verantwoordelijkheid

Aan het project De Gezonde Sportkantine doen inmiddels meer dan 350 verenigingen mee. De belangrijkste reden voor bijna drie kwart van de verenigingen om deel te nemen is dat de vereniging vindt dat het bij de verantwoordelijkheid of visie van de club hoort.

Dit blijkt uit een factsheet van Jongeren op Gezond Gewicht waarin de beginsituatie is geschetst van 200 sportverenigingen die aan De Gezonde Sportkantine deelnemen. Jongeren op Gezond Gewicht voerde een startmeting bij deze verenigingen uit, het Mulier Instituut analyseerde vervolgens de gegevens. Lees meer

Klik hier om het rapport 'De start van de Gezonde Sportkantine, uitkomsten 0-meting GSK' te downloaden (pdf).

Nieuwe verenigingen altijd welkom in het Verenigingspanel

Om het MI-Verenigingspanel op peil te houden c.q. uit te breiden is het Mulier Instituut altijd op zoek naar nieuwe geïnteresseerde verenigingen. Mocht u interesse hebben in deelname aan het panel, dan kunt u mailen naar verenigingspanel@mulierinstituut.nl.

De Verenigingsmonitor

De Verenigingsmonitor is een uitgebreide vragenlijst die wordt verspreid onder de verenigingen van het Verenigingspanel. Dit panel staat model voor de bijna 29.000 sportverenigingen die Nederland telt en waarvan bijna 25.000 verenigingen bij sportbonden van NOC*NSF zijn aangesloten. De Verenigingsmonitor wordt uitgevoerd door het Mulier Instituut, met steun van het ministerie van VWS.

In de vragenlijst komen verschillende aspecten van het functioneren van een vereniging aan bod:

  • Algemene kenmerken: tak van sport, omvang, regio, aansluiting bij bond en/of koepel, eigen sportaccommodatie en/of kantine;
  • Leden en activiteiten: samenstelling ledenbestand (leeftijd, geslacht, etniciteit, sporters met een handicap), ledenverloop, ledenverwerving en activiteiten;
  • Bestuur en beleid: samenstelling bestuur (aantal bestuursleden, leeftijd, zittingsduur, geslacht en etniciteit, functie), grootste zorgen in de vereniging, beleidsvoering (beleidsplannen, prioriteiten, informatiebronnen);
  • Kader: vrijwilligers, vergoedingen en salarissen en professionalisering;
  • Externe contacten, adviezen en ondersteuning, samenwerking;
  • Financiën: contributies, financiële positie;
  • Sport en gezondheid: sociale hygiëne, hygiënecode.

Dit zijn de onderwerpen die terugkeren in vaste vraagstellingen. Naast deze vragen zijn er ook wisselende vragen die om de twee of drie jaar worden gesteld, bijvoorbeeld vragen over de verhouding recreatie-/prestatiesporters, zorgvoorzieningen in de vereniging, onderzoek, arbeidsomstandigheden of sportstimulering.

De Verenigingsmonitor wordt door middel van een webenquête aangeboden.

Resultaten

Jaarlijks verschijnen rapportages met de resultaten van de Verenigingsmonitor. Deze rapportages presenteren de stand van zaken en de ontwikkelingen in de Nederlandse sportverenigingen. Door de jaarlijkse herhaling van onderzoeksinspanningen en het gebruik van uniforme vragen en begrippen kunnen longitudinale ontwikkelingen duidelijk in kaart worden gebracht. De grootste gemene delers fungeren als kengetallen.

Ver monitor figuur 3

Ver orientatie verenigingen figuur 2

 

 

 

 

 

 

De lokale Verenigingsmonitor

Sport wordt steeds vaker gezien als een instrument om maatschappelijke problemen te verlichten of op te lossen. Sportverenigingen spelen daarbij op lokaal niveau een belangrijke rol of krijgen een prominente rol toegedicht.

Het is voor gemeenten belangrijk om te weten hoe het met hun verenigingen is gesteld en hoe maatschappelijk betrokken deze verenigingen zijn zodat sport binnen de gemeente haar belangrijke rol kan blijven vervullen. Weet uw gemeente hoe haar sportverenigingen er voor staan? Weet u wat verenigingen voor uw gemeente (kunnen) betekenen, maar ook wat de gemeente voor haar verenigingen kan betekenen?

Om deze vragen te kunnen beantwoorden, heeft het MI een Lokale Verenigingsmonitor ontwikkeld. Het doel van de Lokale Verenigingsmonitor is om de gemeenten inzicht te bieden in de stand van zaken bij de eigen verenigingen en mogelijk handreikingen te doen om het sportbeleid te verbeteren. De resultaten zijn toepasbaar voor een beleidsevaluatie en bieden een fundament voor het (nieuwe) sportbeleid.

De vragenlijst

De Lokale Verenigingsmonitor is opgesteld op basis van ervaringen met de landelijke Verenigingsmonitor en bevat een basisvragenlijst van ongeveer 15-20 vragen die via internet wordt aangeboden. Daarin is kort aandacht voor de beleidsmatig meest relevante zaken op lokaal niveau: het ledenbestand, de knelpunten voor de vereniging, beleid, financiën, het (vrijwilligers)kader en accommodatie(s).

Naast de basisvragenlijst is het mogelijk om één of enkele aanvullende of verdiepende modules aan de vragenlijst toe te voegen. Te denken valt aan onderwerpen als financiën, vitaliteit, maatschappelijke rol en verenigingsambities. Naast de door het MI reeds ontwikkelde modules kunnen ook (beperkt) eigen vragen worden toegevoegd aan de monitor.

Informatie verzameld bij de sportverenigingen komt van pas bij de voorbereiding en beoordeling van beleidsmaatregelen, maar ook bij beleidsoverwegingen en -evaluaties. Zo hebben gemeenten de resultaten uit hun lokale monitor gebruikt als onderlegger voor een sportnota en het veranderen van het subsidiestelsel. De gegevens uit de verenigingsmonitor kunnen enerzijds worden gebruikt voor beleidsvorming en -analyse van de sportsector. Anderzijds kunnen de gegevens een rol spelen bij de beoordeling van beleidsmaatregelen die de sportsector raken.

Werkwijze

  • In overleg met het Mulier Instituut wordt de basismodule van de Lokale Verenigingsmonitor aangevuld met gewenste modules en/of eigen vragen.
  • De samengestelde vragenlijst voor de Lokale Verenigingsmonitor wordt in de vorm van een webenquête opgezet.
  • De gemeente zorgt voor een compleet overzicht van alle lokale sportverenigingen en hun contactgegevens.
  • De gemeente nodigt samen met het Mulier Instituut de verenigingen uit. De gemeente stuurt een brief en het Mulier Instituut een e-mail.
  • De gemeente verzorgt de publiciteit rondom het onderzoek en vestigt de aandacht van de sportverenigingen op het onderzoek, voor een hoge respons.
  • Twee weken na het versturen van de uitnodiging wordt, wanneer e-mailadressen bekend zijn, door het Mulier Instituut een reminder gestuurd naar de verenigingen.
  • De gegevens worden door het Mulier Instituut geanalyseerd en gerapporteerd.
  • De totale doorlooptijd bedraagt maximaal 4 maanden.

Rapportage

Het Mulier Instituut levert een tabellenrapportage op met een beschrijving van de belangrijkste resultaten. Bij voldoende respons van de sportverenigingen wordt bij de weergave van de resultaten een uitsplitsing gemaakt naar binnen-/buitensport en grootte van de vereniging. Indien gewenst kan het rapport worden aangevuld met een beleidsadvies of een bijeenkomst voor verenigingen om de resultaten te bespreken en input te verkrijgen voor een  nieuwe beleidsperiode.

Contact

Wilt u meer weten over de Lokale Verenigingsmonitor, neem dan contact op met Janine van Kalmthout.

Publicaties lokale verenigingsmonitor

Van de onderzoeken die zijn uitgevoerd in het kader van de Lokale Verenigingsmonitor, zijn diverse publicaties verschenen. Klik op de titel voor meer informatie.

Van de onderzoeken die zijn uitgevoerd in het kader van het Verenigingspanel, zijn diverse publicaties verschenen:

Hoe tevreden bent u over uw verenigingsaccommodatie?

Het huidige onderzoek van het MI Verenigingspanel brengt de tevredenheid over de verenigingsaccommodatie in kaart. Dit gaat zowel om sporthallen, gymzalen, velden/banen, zwembaden als buurthuizen, culturele centra, cafés en de openbare ruimte. Met deze vragenlijst willen we een landelijk beeld krijgen van de beschikbaarheid, capaciteit en betaalbaarheid van de sportaccommodaties en overige plekken die door sportverenigingen in Nederland worden gebruikt. Het biedt een landelijk ijkpunt om de lokale situatie ten aanzien van de sportaccommodaties te kunnen beoordelen.

Daarnaast worden vragen gesteld over de samenstelling van het verenigingsbestuur.

De peiling loopt tot en met september 2017. De resultaten worden in het najaar van 2017 gepubliceerd.