Sporthistorisch Congres Fries Genootschap, 10 februari 2017

Van buorskip tot global village. Sport en identiteit in Friesland

 

In de webshop van supportersplatform Cambuur Culture zijn stickers te koop met daarop de leuze “Anti Fries”. Als de Leeuwarders op bezoek zijn in het Abe Lenstra-stadion van SC Heerenveen dragen ze Nederlandse vlaggen, fluiten door het Fries volkslied heen en zingen zelf het Wilhelmus. In een tempel van Fries zelfbewustzijn gedraagt de Cambuur-aanhang zich als vertegenwoordiger van de natie. De status van thuisstad Leeuwarden lijkt daarmee gereduceerd tot hoofdstad van een rijksprovincie. Cambuur Culture lieert zich nadrukkelijk aan “Stand Against Modern Football” (Stand). Deze internationale beweging heeft een Britse oorsprong maar is via digitale fora wereldwijd vertakt. Het verzet zich tegen gezichtsloze geldschieters, verburgerlijking op de tribunes en regelzucht die volgens Stand de ziel uit het voetbal wegnemen. Voor Nederlandse aanhangers van dit voetbalactivisme geldt Cambuur als schoolvoorbeeld van een club waar de drang naar efficiency nog niet allesbepalend is. Cambuur speelt in een gammel en te klein stadion, met een luidruchtige en saamhorige supportersschare, die gedragsregels en drankvoorschriften negeert.

Zoiets banaals als een clubsticker toont de gelaagdheid aan van moderne identiteiten. De supporters zien in hun stad (lokale identiteit) een bolwerk van de natie (nationale identiteit) in de strijd tegen Fries nationalisme (regionale identiteit). Ze spiegelen zich aan Stand, een geglobaliseerde protestbeweging tegen de metamorfose van voetbal (transnationale identiteit). Sport maakt de verwevenheid van identificatieprocessen en het scalaire karakter van identiteiten in een geglobaliseerde wereld tastbaar en expliciet. Friesland kent een eigen sportcultuur die zowel volgend, leidend als eigenzinnig genoemd kan worden. Volgend omdat ze in allerlei opzichten de nationale sportcultuur representeert, leidend omdat Friese sportieve tradities sterke invloed uitoefenden op de ontwikkeling van sport in Nederland. Vooral schaatsen, de nationale sport bij uitstek, is sterk met Friesland verbonden, maar ook bijvoorbeeld de zeilsport. De eigenzinnigheid is zichtbaar in specifiek-Friese sporten als kaatsen, fierljeppen, Fries dammen en een eigen categorisering voor het wedstrijdzeilen. Het is de bedoeling om met dit congres de dynamiek en gelaagdheid in de moderne Friese identiteit via verschillende perspectieven op sport te analyseren.

Friesland is natuurlijk niet de enige (perifere) regio in Europa met een herkenbaar eigen cultureel domein binnen de natiestaat. De overheersende gedachte is dat deze eigenheid door processen van globalisering onder druk staat. Maar globalisering betekent niet alleen toenemende wereldwijde convergentie van culturen, het gaat evenzeer gepaard met een versterkt accent op lokale specificiteiten binnen de natiestaat. De socioloog Roland Robinson gebruikt voor deze ogenschijnlijke tegenbeweging de term glocalization. Het congres wint sterk aan betekenis met bijdragen over andere voorbeelden van sportieve glocalization, bijvoorbeeld Bretagne, Ierland, Vlaanderen en Catalonië. Dit biedt mogelijk inzicht in de constructie en betekenis van (sportieve) identiteiten in het ‘Europa van de regio’s’.

Sporthistorisch congres: 10 februari

‘Van Buorskip tot Global Village’

Overal in Europa beheerst de drang naar definiëring van een nationale identiteit het publieke debat. De natiestaat lijkt in de 21e eeuw voor politici van allerlei kleur de maat van alle dingen te worden. Sport heeft een niet geringe invloed op identificatieprocessen op nationaal maar ook op lokaal, regionaal en transnationaal niveau. Gemeenschappelijke normen en waarden worden erin bepaald, bevestigd of juist betwist. Sport biedt een grote variatie aan gedeelde ervaringen met een intense symboliek. Voor allerlei gemeenschappen wordt daarin de saamhorigheid en eigen uniciteit onderstreept, vooral als er veel (internationaal) prestige op het spel staat. Dat was overduidelijk tijdens de laatste twee wereldkampioenschappen voetbal, het geldt ieder jaar voor het kaatspubliek bij de Freulepartij en het zal zo worden gevoeld door deelnemers aan toertochten op de schaats, tijdens de eerstvolgende strenge winter.

Het Koninklijk Fries Genootschap organiseert in samenwerking met het Mulier Instituut op 10 februari 2017 een congres te Leeuwarden, over de samenhang van sport en (nationale) identiteit. Sprekers uit binnen- en buitenland buigen zich over de rol van sport in verschillende schalen van identificatie: van lokaal tot transnationaal. Worden lokale tradities verdrongen door een (trans)nationale eenheidscultuur of is die nationale cultuur juist geënt op de “authenticiteit” van perifere regio’s? Hoe “nationaal” zijn nationale (sport)culturen eigenlijk? Veel Friese onderwerpen worden behandeld, maar ook andere voorbeelden uit het “Europa van de regio’s” – zoals Bretagne, Gotland, Vlaanderen en het Baskenland – komen langs.

Klik hier voor het congresboekje.

Datum en tijd: vrijdag 10 februari 2017, 09.00–17.00 uur

Locatie: Historisch Centrum Leeuwarden, Groeneweg 1, 8911 EH Leeuwarden

Organisatie: Koninklijk Fries Genootschap / Mulier Instituut

Voertaal: Nederlands / Engels

Kosten: 12,50 voor leden en 17,50 voor niet-leden

Aanmelden: fries.genootschap@tresoar.nl